Truyện ngắn 35

<script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js?client=ca-pub-7143897352168730"

     crossorigin="anonymous"></script>

                                              

                                 QUỸ ĐEN CỦA BẠN TRAI

Truyện ngắn của Quỳnh Anh

Tôi là Quỳnh, thuộc loại con gái Trời bắt xấu: là con thứ hai và cũng là út, giàu con út, khó con út nên được ba mẹ ưu ái hơn anh Giao, lớn hơn tôi ba tuổi. Chúng tôi sinh trưởng trong một gia đình rất trọng nguyên tắc. Ba tôi, vốn là giáo viên tiếng Pháp suốt mấy chục năm rồi nghỉ hưu, thường nhắc đi nhắc lại từ một câu ngạn ngữ tiếng Pháp loại chơi chữ: chaque chose a sa place, et doit à sa place (mọi thứ đều có chỗ, và phải ở đúng chỗ), nên trong dòng máu chảy trong người tôi đã un đúc nếp suy nghĩ nguyên tắc trên hết này. Là đầu tàu gương mẫu, ba tôi ý thức rõ đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm nên bao nhiêu lương phạn, tiền thưởng đều giao hết cho mẹ tôi – chỉ làm nội trợ nhưng lại là bộ trưởng tài chính lo mọi chi tiêu của gia đình trong thời buổi vật giá leo thang; mỗi sáng ba chỉ nhận lại số tiền nhỏ vừa đủ để uống ly cà phê đen đầu ngõ, thứ mà ông không thể cai hẳn như cai thuốc lá được. Anh Giao có lần kể đùa: Ba khoe trúng số một trăm ngàn, Mẹ hỏi: Tiền đâu mà mua số? thì nhịn cà phê… Vậy từ nay cắt tiền cà phê sáng nhé! làm Ba im luôn.

Hai anh em tôi, khi còn đi học, mỗi sáng tự lục cơm nguội còn lại từ hôm trước rang sơ lại để ăn, uống miếng nước sôi nguội rồi cắp sách đi học, không đòi hỏi gì thêm. Đến khi anh Giao tốt nghiệp đại học ngoại ngữ tiếng Pháp – anh nối nghiệp ba, đi làm có lương, hàng tháng anh tự động trích ra đóng tiền ăn cho mẹ, chỉ giữ lại ít tiền để tiêu vặt - anh em chúng tôi rất thông cảm với mẹ, chỉ dựa vào lương của ba mà lo đủ thứ: tiền ăn, tiền mặc, tiền thuê nhà - chúng tôi vẫn ở thuê trong căn hộ chung cư, thỉnh thoảng còn giúi cho tôi - lúc đó đã bắt đầu vào đại học, ít tiền mua cái gương, cái lược, để khỏi dùng chung trong nhà; biết kinh tế gia đình khó khăn,  tôi cũng tự bằng lòng với những áo quần cũ mà mẹ tôi sửa lại cho vừa vóc dáng của tôi, không muốn, đúng ra là không dám, theo đuổi thời trang như bạn bè cùng lứa…

Lúc tôi vào học lớp 10, mẹ bắt đầu trao quyền quản lý, thủ quỹ cho tôi tập dần vai trò tay hòm, tay chìa khóa để mẹ nghỉ ngơi, chỉ giữ vai trò cố vấn. Biết khả năng của tôi, bạn bè trong lớp bầu tôi làm Thủ quỹ suốt ba năm phổ thông trung học, nên kinh nghiệm quản lý của tôi càng già giặn hơn. Như ở nhà, tôi đã làm một cuốn sổ chi tiêu, thu nhập thật rõ ràng, minh bạch đến nỗi bạn bè kháo nhau: tiền Lớp giao cho nhỏ Quỳnh thì chắc như bắp, còn hơn gởi Ngân hàng nữa. Có lần từ giữa lớp 10, Lớp trưởng Tâm mượn quỹ Lớp một trăm ngàn đồng để mua nước chanh chiêu đãi đội bóng đá nam đấu giao hữu với lớp bạn, đến cuối năm lớp 12 tưởng tôi đã quên, nhưng tôi dở sổ ra, nhắc lại vanh vách ngày giờ mượn làm Tâm hoảng hồn... Sang học kỳ 2 của lớp 12, biết khả năng mình không theo nghề godautre (gõ đầu trẻ) của ba tôi được, tôi làm hồ sơ thi và đỗ vào học ngành Tài chính - Kế toán của Trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế. Tôi học cũng khá, vẫn được bầu làm lớp phó lao động kiêm thủ quỹ như hồi phổ thông, suốt bốn năm đại học…

Trong đợt thực tập cuối khóa. tôi được phân về thực tập ở Phòng Tài chính - Kế toán của Công ty Thành Công, một Trung tâm Công nghiệp trong Tỉnh. Ở đó, tôi đã mất cả tuần để rà kỹ mớ chứng từ hỗn độn, giúp Công ty tìm ra sơ hở tài chính từ mấy năm về trước, giúp Công ty tránh được thất thoát tài chính khá lớn. Cuối đợt thực tập, tôi nhận được bản nhận xét có lời phê khá nồng hậu, và ngay sau Lễ tốt nghiệp, đích thân ông Vũ Tiến - tôi còn nhớ tên ông rất rõ trên bản nhận xét đợt thực tập của tôi, Giám đốc Công ty Thành Công, đến thẳng Trường tôi, xin nhận đích danh Phạm thị Như Quỳnh - là tôi, về làm kế toán Công ty. Mới tốt nghiệp ra Trường đã có nơi nhận, lại làm ở Công ty lớn trong Tỉnh, gần nhà, đúng là cầu được, ước thấy… Tôi hiểu thành quả này là từ kết quả thực tập cuối khóa học của mình, hay nghĩ xa hơn là tính cách chỉn chu, minh bạch, rõ ràng, được ba mẹ rèn luyện, un đúc từ thuở nhỏ, nên tự nhủ: trong cuộc sống sau này, mình sẽ luôn duy trì tính cách này.

Đụng chạm đầu tiên ở đơn vị công tác là ông Duy, phó Giám đốc đối ngoại của Công ty. Chuyện khá dài dòng: một lần, trong khi mải mê tính toán sổ sách trong phòng, tôi nhớ đã nghe rõ ràng ông Duy hỏi mượn nóng chị thủ quỹ một khoản tiền, bằng cả lương tháng nhân viên quèn chúng tôi, để tiếp khách, rồi đến kỳ lĩnh lương ông chối phắt, nói có mượn hồi nào đâu? chị Hạnh thấp cổ bé họng, mất oan tháng lương mà không biết kêu ai, vì chị vướng phải khuyết điểm hàng ngày hay đi trễ về sớm; chị uất ức làm đơn xin nghỉ việc, chuyển vào Nam làm nghề tự do; hôm chia tay chị có tâm sự với tôi, tôi biết chị có lý nhưng khẩu chứng vô bằng, không làm sao giúp chị được, chỉ biết an ủi và chúc chị may mắn...; Công ty khuyết chân thủ quỹ, sau khi hội ý trong nội bộ Lãnh đạo - có cả ông Duy trong đó, Giám đốc Tiến quyết định điều tôi làm kế toán tổng hợp, kiêm luôn nhiệm vụ thủ quỹ thay chị Hạnh đã nghỉ việc. Dĩ nhiên, trên đã phân công thì tôi phải chấp hành, dù trong bụng tự nhủ không hiểu đây có phải là dạng đá hất lên để trám vị trí thủ quỹ mà ai cũng e ngại làm sau cái dớp của chị Hạnh. Rút kinh nghiệm chị Hạnh đã mắc vào những khuyết điểm nhỏ nhặt không đâu, tôi cố gắng duy trì đúng giờ giấc làm việc như bấy lâu nay, khi mới đi làm, và tâm niệm luôn giữ đúng tính nguyên tắc truyền thống của gia đình…; mấy tháng sau, khi ông Duy giở bổn cũ soạn lại, vay nóng thủ quỹ ba triệu đồng để tiếp khách nước ngoài, tôi lẳng lặng đưa cho ông một phiếu tạm ứng, yêu cầu xác định rõ thời điểm hoàn tạm ứng. Ông đập bàn đập ghế, làm ầm lên, đưa chức danh phó giám đốc ra dọa, tôi chỉ trả lời nhẹ nhàng: ngay cả giám đốc cũng vậy, nếu mượn nóng dưới một trăm ngàn thì cháu lấy tiền túi đưa ngay, còn mượn vài triệu thì phải làm giấy tạm ứng… Nội vụ đưa lên trên Tổng Công ty, ồn ào một thời gian rồi im ắng, chị em trong phòng lo cho cái ghế kế toán tổng hợp của tôi, ông Duy có phải tay vừa đâu, tôi nghe thấy hết nhưng không ngại, cây ngay không sợ chết đứng! Cuối cùng, quyết định thay đổi công việc của tôi đã được ban hành, tôi phải bàn giao lại công việc kế toán tổng hợp cho người khác, để nhận nhiệm vụ mới là Trưởng phòng Kế toán - Tài chính. Khi trao quyết định cho tôi, chú Tiến - đọc kỹ quyết định tôi mới biết, chú cũng là Phó Tổng Giám đốc, chia xẻ: Tổng Công ty rất ủng hộ chủ trương nguyên tắc của cháu, đang dự kiến đề bạt cháu làm Kế toán truởng Công ty thay cô Hòa sắp nghỉ hưu, chỉ hiềm cháu chưa lập gia đình… Sau này nghĩ mãi tôi mới hiểu, Kế toán trưởng phải là người có đủ độ chín trong cuộc sống, mà theo nhiều người, đã lập gia đình là một tiêu chuẩn để đánh giá độ chín của phụ nữ… Tôi nghĩ kỹ mà bật cười, giới lãnh đạo vẫn có rất nhiều ông chưa có vợ, thế thì những người đó chưa đủ độ chín hay sao, còn đâu quan niệm nam nữ bình quyền nữa? Tôi tránh không muốn tranh cãi với chú Tiến, ngại mang tiếng ngựa non háu đá, muốn tranh giành chức vụ kế toán trưởng Công ty…

Mãi nghĩ ngợi lan man, tôi chợt nhớ lại thân phận chưa có một mảnh tình rách vắt vai của mình. Ở cấp phổ thông, tôi vẫn nghĩ mình còn nhỏ, chỉ nên chú trọng việc học, không quan tâm đến hình thức hay bạn bè khác phái, đến nỗi bạn bè trong lớp xem tôi gần như con trai, gọi tôi là thằng Quỳnh. Vào đến đại học, bắt đầu trưởng thành, được mẹ hướng dẫn, tôi chú ý đến ăn mặc hơn, nhưng vẫn quan niệm ăn mặc chỉnh tề, tươm tất, kín đáo là đươc, không cần phải chạy theo thời trang, mốt này mốt nọ. Bạn bè cùng lớp đã có vài anh chú ý, trêu đùa cợt nhả với tôi, nhưng tôi luôn giữ thái độ lạnh như kem, đặc biệt với tính nguyên tắc cố hữu của người nắm tay hòm, tay chìa khóa của Lớp, các anh dần dần lảng ra xa, thậm chí tặng cho tôi bí danh khá trào lộng, phản ảnh phần nào tính cách: tướng Quỳnh. Có thể hiểu tướng là bà tướng để xác định rõ giới tính, nhưng đứng trước tướng thường chỉ có quân lính hay vua chúa thôi, mà có quân lính nào dám sánh vai với tướng, và chẳng có ai dám tự phong là vua chúa được. Thành ra, suốt mấy năm đại học tôi cứ thui thủi một mình, chẳng có bạn bè nào để tâm sự, về nhà chỉ biết trò chuyện với ba mẹ và ông anh trai, khi ngủ thì độc thoại với chiếc gối ôm trên giường…

Tôi quen anh Bình trong tình huống khá đặc biệt: anh là Phó Phòng Kỹ thuật của Công ty, đang tham gia dự án hoàn thiện một chi tiết máy kéo do chú Tiến - hay giám đốc Tiến, sau này tôi hay quen gọi là chú – điều hành (các dự án bao giờ cũng do các sếp điều hành) cùng với hai kỹ sư trẻ khác: Tân, Hội. Tháng trước, anh trình bày với Lãnh đạo Tổng Công ty kết quả nghiên cứu là chi tiết sản phẩm đã hoàn chỉnh, Hội đồng nghiệm thu của Tổng Công Ty đã đánh giá với nhận xét khá tốt. Anh Bình nói rõ, công lao của anh Hội là chính, khi anh đã đọc nhiều sách báo nước ngoài và đề xuất chi tiết cải tiến, cả ba anh đã kiểm tra lại và giao cho Tổ Nguội gia công; đến khi báo cáo, cả nhóm giao cho anh Bình trình bày vì anh có khả năng diễn thuyết rành mạch, lưu loát hơn cả. Do đó, anh đề xuất Tổng Công ty khen thưởng cho riêng anh Hội, còn anh và anh Tân chỉ góp phần kiểm tra thôi! Cuối cùng, Tổng Giám đốc quyết định thưởng anh Hội hai triệu đồng, trích từ quỹ phúc lợi của Công ty; riêng chú Tiến hứa thưởng cả ba anh một chầu bia: phải uống đến lên bờ, xuống ruộng. Tôi cũng được chú Tiến mời dự buổi bia thưởng này, hôm đó tôi chỉ nhắp môi cho có lệ, trong khi cả ba anh đều dzô, trăm phần trăm với chú Tiến. Trong cơn ngây ngất vì men bia, tôi thoáng nghe chú Tiến lè nhè hỏi Bình: Mày nghĩ sao mà nhường thưởng cho thằng Hội hết? Mười đồng tiền công bằng một đông tiền thưởng mà! và giọng anh Bình: Có công trạng thì mới hưởng lộc, chất xám là từ Hội mà! chú Tiến cười sảng khoái: Ừ, thằng này khá! Mày giống tính con nhỏ Quỳnh này! Thôi, nhập làm một… Tôi ngắt lời: Chú cứ đùa! Thôi, cháu xin về trước… Xin chào các anh, chúc vui vẻ… Tôi không rõ anh Bình có chú ý đến nội dung trao đổi giữa tôi và chú Tiến trong bữa uống bia hôm nọ hay không, nhưng ánh mắt của anh Bình khi nhìn tôi bắt đầu thấy khác lạ. Riêng tôi chỉ nghĩ anh hợp với tính nguyên tắc cố hữu của gia đình tôi: anh có thể là một người bạn tốt, nhưng tiến xa hơn thì… chưa chắc!

Ngày Valentine năm đó đến giữa tháng 2, đúng ngày thứ bảy, ngày sinh hoạt nội bộ của các phòng theo quy định của Công ty. Trong khi các phụ nữ trong phòng tôi nô nức khoe nhau những món quà như hoa hồng, chololat… của bạn trai hay của chồng thì tôi lặng lẽ ngồi một mình suốt ngày trong góc, vì biết chẳng có ai quan tâm đến mình theo đúng nghĩa Valentine suốt hai mươi tám năm rồi! Tóc tôi đã chớm vài sợi bạc, rồi thành bà cô già mất, tôi buồn rầu tự nghĩ… Hơn hai tuần sau, cũng là ngày đặc biệt đối với tôi, không phải vì là ngày chủ nhật (đối với tôi, chủ nhật chỉ là ngày nghỉ bình thường), mà hôm đó đúng là sinh nhật của tôi, ngày 29/2, chỉ bốn năm mới có một lần. Buổi tối, khi bốn người trong gia đình tôi và chị Thùy, bạn gái anh Giao, quây quần lại trong phòng khách, tôi chuẩn bị cắt bánh kem sinh nhật thì chuông cửa reo ầm ỉ. Anh tôi chạy ra mở cửa, ra cổng, rồi quay vào, nhỏ giọng: khách của Quỳnh! Tôi ngạc nhiên, ra ngay cổng, nhận ra anh Bình với bó hoa hồng lớn trên tay, đầu tóc, áo quần lấm lem bụi đường. Anh mỉm cười, trao bó hoa cho tôi: Mừng sinh nhật Quỳnh! Tôi nhận bó hoa, cảm ơn rồi đưa anh dắt xe vào nhà, nghe mẹ hỏi đúng câu tôi đang thắc mắc: Cháu đi đâu về mà bụi nhiều thế? Anh Bình nhỏ giọng: cháu đi công tác một tháng ở Đà Nẵng, đến mai mới phải về, nhưng nhớ hôm nay là sinh nhật Quỳnh nên hồi chiều phóng xe về cho kịp… Tội nghiệp anh Bình, hơn một trăm cây số, chạy từ chiều mới đến được bây giờ, chắc không kịp ăn cơm tối? Chợt thấy mẹ tôi đưa mắt nhìn túi nylon bánh mì treo trên xe, anh cười: cháu mua bánh mì định ăn dọc đường, nhưng trời đã tối, ăn thì sợ mất thời gian, chỉ kịp ghé shop hoa lấy hàng đã đặt trước… Mẹ tôi ngắt lời: Thôi, nhà vẫn còn cơm, để cô dọn cho cháu dùng tạm, rồi lên đây ăn bánh sinh nhật với cả nhà… Trong khi chờ anh, tôi lúi húi cắm hoa lên chiếc lọ pha lê trong phòng khách, đúng 28 bông hoa đỏ thắm trông thật rực rỡ, xem như thay cả quà Valentine của anh. Ba tôi đằng hắng rồi nói: Không biết ý của con ra sao, ba thấy cậu này cũng được, đối với con rất nhiệt tình. Không biết làm việc ra sao, có hợp với nhà mình không? Tôi ngập ngừng không biết nói gì, chỉ kể lại nguồn gốc bữa uống bia chú Tiến đãi, ba gật gù; mẹ chen vào, chắc đã dọn xong cho anh Bình trong phòng ăn: thì cũng như ông ngày xưa, đèo tôi bằng xe đạp gần trăm cây số về thăm quê tôi, có thế mới được vợ chứ…                              

Chuyện tặng hoa sinh nhật của chúng tôi tưởng bí mật mà lan ra khắp Công ty, ai gặp tôi cũng chúc mừng, hỏi khi nào tổ chức, làm tôi ngượng ngùng, chẳng biết trả lời ra sao? Anh Bình vẫn im lặng, suốt ngày miệt mài theo công việc chuyên môn, hình như anh đang tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện chi tiết sản phẩm của nhóm các anh đã được nghiệm thu và thưởng, có vẻ anh không vừa lòng vì chi tiết sản phẩm tuy chạy tốt nhưng giá thành lại khá đắt. Sau vài lần tâm sự, tôi biết anh học ngành Cơ khí - Công nghệ của Trường Đại học Nông Lâm, cũng thuộc Đại học Huế, rất gần trường tôi đã học. Gia đình anh ở nông thôn tỉnh Quảng Trị, khá nghèo, nên xác định chỉ nuôi con hết năm đầu tiên của đại học, sau đó con cái phải tự lo chuyện ăn, chuyện ở, và học phí đi học. Anh đã phải xin học bổng hỗ trợ khắp nơi, làm đủ nghề phụ mới có điều kiện hoàn thành khóa học. Cho nên mục tiêu lớn nhất của anh là làm ra sản phẩm với giá thành thấp để người nghèo có thể dùng, sản phẩm nghiệm thu trước đây vẫn chưa được anh ưa ý. Tôi thông cảm với hoài bão của anh, nhưng làm khác ngành nên chỉ biết động viên về mặt tinh thần, chia xẻ với anh bữa ăn trưa mà mẹ tôi đã chuẩn bị khá đầy đủ trong cặp lồng, thỉnh thoảng lại mời anh đi ăn cơm bụi, chỉ cơm bụi thôi chứ không vào nhà hàng, vì tôi hiểu tính anh rất nguyên tắc - như gia đình tôi, mời nhau đi ăn nhưng trả tiền kiểu Mỹ, ai gọi món gì thì trả tiền món ấy. Nhìn gia đình anh tôi mới biết, cuộc sống thiếu thời của tôi còn sung túc, đầy đủ hơn anh rất nhiều. Giữa chúng tôi chưa dám gọi là tình yêu, nhưng tấm lòng tri kỷ, hiểu biết lẫn nhau thì giá trị hơn nhiều.

Cho đến một ngày, công việc nghiên cứu của anh đã đơm hoa, kết trái: anh đã hoàn thành quy trình chế tạo sản phẩm chi tiết cũng hoạt động tốt như lần trước nhưng giá thành chỉ bằng một phần năm, được Tổng Công ty tổ chức nghiệm thu rất kỹ lưỡng, mời cả chuyên gia nước ngoài đến đánh giá. Cuối cùng, đại diện Công ty nước ngoài đặt vấn đề mua lại quy trình này và mời anh Bình sang nước họ một tháng để trao đổi kinh nghiệm. Tôi nghe mà mừng cho anh Bình, tương lai của anh đang rộng mở…

Câu chuyện chưa dừng ở đây…

Sau khi đến Phòng Tài chính – Kế toán để làm thủ tục nhận thưởng sáng kiến, lần này là mười triệu đồng cho anh Bình, anh ngồi nán lại nói chuyện với tôi một lát, mọi người tìm cách lảng đi để chúng tôi tâm sự. Được mươi phút thì điện thoại nội bộ ở phòng tôi réo vang, chú Tiến nhắn anh Bình lên gặp Ban Giám đốc để bổ sung hồ sơ, anh lật đật đi ngay, bỏ quên chiếc điện thoại trên bàn. Tôi định cất điện thoại trong ngăn bàn cho anh, thầm nghĩ phải khuyên anh đổi điện thoại đời mới hơn, thôi dùng chiếc cùi bắp này thì điện thoại anh bỗng réo vang. Tôi vừa nhìn thấy số điện thoại lạ, với tên Huyen Tran ở trên, chưa kịp nhớ số, thì điện thoại tắt. Tôi vốn không thích nghe điện thoại của người khác, theo nguyên tắc cố hữu, nhưng tự nhiên mấy chữ Huyen Tran làm tôi nhớ tới lần anh tâm sự, có cô người yêu cũ cùng khóa tên Trần thị Huyền, học ngành Công nghệ Thực phẩm, nhưng đã chia tay vì cô chê nhà anh nghèo, không có tương lai… Biết đâu cô ta hay anh sắp đi nước ngoài, tương lai rộng mở nên nối lại mối quan hệ, theo quy luật tình cũ không rủ cũng đến? Anh Bình gần như của tôi rồi, phải quản lý chứ…

Tự nhiên tôi thấy khó chịu, muốn tìm cho ra nhẽ. Chỉ còn cách mở chiếc điện thoại của anh Bình, mà chiếc điện thoại đã khóa bằng mật mã số rôi. Với người khác thì khó, nhưng với tôi lại hóa đơn giản. Hôm nọ tôi hỏi anh, làm sao anh biết và nhớ ngày sinh của Quỳnh? Anh cười: Hỏi Phòng Tổ chức là ra, anh lưu trên điện thoại, nhớ hàng ngày. Tôi mở ngay mật mã sáu số 290292, là ngày sinh của tôi, vẫn không được. Suy nghĩ giây lát, nhớ lại quy định thời gian tiếng Anh, tôi bấm lại 022992, quả nhiên mở được ngay. Lướt nhẹ trên điện thoại vài lượt, tôi nhớ ngay số điện thoại 090… của Huyen Tran, nhưng điều khác làm tôi chú ý hơn: mẫu chuyển tiền của anh Bình về số tài khoản 0161000… cũng của Ngân hàng Ngoai Thương, với khoản tiền không nhỏ, với tên người thụ hưởng Nguyen thi Huyen Tran, không phải Trần thị Huyền như tôi tưởng, chắc đây mới là đầu mối tôi đang phải tìm kiếm…

Tôi ghi nhận rất nhanh hai số điện thoại và số tài khoản như máy tính điện tử, dân Tài chính – Kế toán mà! Đầu tôi vẽ rất nhanh con đường truy tìm nguồn gốc: chị Thùy, người yêu anh Giao, chị dâu tương lai của tôi là Phó Giám đốc Chi nhánh Huế của Ngân hàng Ngoại Thương. Cú điện thoại nhờ vả của tôi, trăm giặc Ngô không bằng mụ cô bên chồng, đã được đáp ứng cấp thời: chị Nguyễn thị Huyền Trân, với số điện thoại và số tài khoản ngân hàng đúng như tôi đã báo, đã đăng ký địa chỉ ở … Tôi liếc nhìn đồng hồ, đã hết giờ hành chính, vội lấy xe phóng nhanh đến địa chỉ được thông báo, trong lòng thầm nghĩ phải xem mặt mũi cô Huyền Trân này ra sao, mà anh Binh dành một phần ba khoản tiền mới được thưởng làm quỹ đen để chuyển đến? Đến nơi, nhớ quy luật 5K đã được phổ biến, tôi mang đủ hai lớp khẩu trang, sát trùng tay cẩn thận bằng chai nước thuốc đặt ở cổng vào, rồi chào một phụ nữ khá lớn tuổi ngồi trên chiếc ghế mây: xin Cô cho cháu gặp chị Nguyễn thị Huyền Trân, trong lòng tự nhủ phải hết sức bình tĩnh khi diện kiến nguồn gốc của quỹ đen mà anh Bình tạo ra… Câu trả lời làm tôi ngạc nhiên muốn té xỉu: Tôi là Trân đây, thế chị là ai? Tôi lắp bắp: Tôi… cháu là bạn gái anh Lê Thái Bình… Giọng người phụ nữ mừng rỡ: Tôi vừa điện thoại cho anh Bình để cảm ơn, nhưng không liên lạc được. Gặp được cháu thì quý quá! Tôi cố trấn tĩnh, ngồi lặng thinh nghe người phụ nữ nói chuyện…

Chồng cô trước đây là thầy dạy bậc đại học của anh Bình, thường hoạt động từ thiện, đã giúp đỡ anh vài lần khi gặp khó khăn về kinh tế. Nay thầy đã về hưu, lại bị tai biến, chỉ thu gọn hoạt động từ thiện về việc phát học bổng cho học sinh phổ thông ở vùng sâu, vùng xa, nhu cầu không cao như sinh viên đại học. Do dịch CoVid đang hoành hành, các hoạt động đều làm trực tuyến để tránh lây nhiễm, nên thầy nhờ tài khoản của vợ (là người phụ nữ đang tiếp chuyện tôi) có đăng ký mobile-banking để giao dịch với các nơi hỗ trợ học bổng như anh Lê Thái Bình và những nơi nhận học bổng…

Tôi nghe như uống từng lời của cô Trân, đến khi điện thoại tôi reo lên, hiện số điện thoại của mẹ tôi, tôi xin lỗi cô Trân, mở máy nghe đúng giọng anh Bình: Hình như anh quên điện thoại ở phòng em, đến tìm thì em về rồi, anh tìm đến nhà không thấy, phải mượn máy mẹ, vậy em đang ở đâu vậy? Ba mẹ đang trông… Tôi mỉm cười, sao hôm nay anh lại xưng hô như người trong nhà vậy, chỉ trả lời ngắn gọn: Anh cứ chờ ở nhà, trên đường về em tạt qua cơ quan lấy điện thoại cho anh, tự nhủ sẽ được bổ sung thêm tên Phạm thị Như Quỳnh vào danh sách hỗ trợ học bổng, sau tên Lê Thái Bình, với suy nghĩ thú vị: một giọt nước cộng với một giọt nước không thành hai giọt nước riêng biệt, mà thành một giọt nước lớn hơn…                   

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                               

                                                                                                                              

                                                                                                                                       

 

Truyện ngắn 34

 <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js?client=ca-pub-7143897352168730"

     crossorigin="anonymous"></script>

TRƯỚC NGÃ BA TÌNH CẢM

Truyện ngắn của Quỳnh Anh

Chúng tôi thân thiết nhau từ thuở còn bé, khi còn cởi truồng tắm mưa chung với bạn bè đồng lứa, nhưng đến khi bắt đầu lớn lên, vào lớp 10, ba đứa chúng tôi (Công, Định và tôi-Quỳnh) tự tách thành nhóm riêng sau một sự cố đặc biệt mà tôi nhớ mãi: học buổi sáng xong, tôi đeo chiếc ba lô vải chứa đầy sách vở, vượt lên trước các bạn cùng đi để về nhà sớm, vì đã hẹn với mẹ buổi trưa sang nhà ngoại ở làng Hạ để chuẩn bị giỗ họ... Chiếc ba lô khá nặng vì hôm nay lớp học tăng tiết, bụng đói mà tôi vẫn cố bước nhanh trên con đường làng khúc khuỷu nên thấy mệt hoa cả mắt. Bỗng trước mặt tôi, mấy bóng đen lù lù hiện ra trên đường, ngăn tôi lại: nhìn thấy chiếc áo ca rô xanh đỏ và chiếc quần bò mốc, tôi nhận ra thằng Hùng, con ông bá Hồng trong làng. Hắn lớn hơn tôi một tuổi, học cùng lớp nhưng chỉ được bữa đực bữa cái, chuyên trốn học đi chơi với bọn thiếu niên mới lớn ở phố huyện. Hùng rủ tôi vào uống nước ở quán cà phê ven đường, nhưng tôi từ chối, còn lòng dạ nào ngồi lại khi biết mẹ đang chờ… Hùng vốn quen được cưng chiều, kéo tay tôi, tôi dằng lại, nhưng sức con gái yếu đuối, làm sao hơn được sức con trai đang tuổi lớn, hình như mới uống rượu xong, tôi ngửi thấy mùi men nồng nặc. Bọn trong lớp cũng vừa đến nhưng chẳng dám can thiệp, đứa nào cũng sợ nhóm bạn thằng Hùng đứa nào cũng xăm trổ vằn vện, chỉ có bạn Công gạo- bí danh do lớp đặt ra vì bạn rất chăm chỉ học tập, tôi ở cạnh nhà nên biết rõ, lên tiếng: Ê Hùng, bỏ tay bạn Quỳnh ra đi! Thằng Hùng mím môi rồi cười khẩy: Mày muốn làm hiệp sĩ hả, có giỏi vào đây! Thế là bắt đầu đánh nhau. Thằng Hùng cao hơn bạn Công một cái đầu, sải tay dài hơn, lại có mấy năm luyện võ trên đường phố, còn Công chỉ được cái dẻo dai nhờ ngày nào cũng có mấy tiếng đồng hồ giúp cha cày ruộng khi không phải đến trường. Mấy phút sau, mũi Công đã chảy máu đỏ lòm, chỉ mới đấm được một quả vào bụng thằng Hùng, nhưng Công vẫn không chịu thua, cứ lùi lũi xông vào. Mọi ngày Công vẫn đi chung với bạn Định, hôm nay tôi chẳng thấy Định đâu. Lát sau, mới thấy thầy Hữu chủ nhiệm can hai đứa ra. Tôi bận lấy khăn tay lau máu trên mặt Công, sau mới nghe Định kể lại: tớ biết Công khó đánh lại thằng Hùng, nếu tớ có xông vào giúp cũng thua mấy thằng đầu gấu bên đó, nên chạy về trường gọi thầy ra ngay. Mấy hôm sau, Hội đồng Kỷ luật của nhà trường nhóm họp và ra quyết định cảnh cáo hai học sinh Hùng, Công vì khuyết điểm đánh nhau ngoài đường, nghe nói ông bá Hồng đòi kỷ luật Công nặng hơn vì Hùng bị đau phải bóp mật gấu mấy ngày mới khỏi. Thầy Huy, Hiệu phó phụ trách thi đua là em ruột ông bá Hồng, ủng hộ ý kiến này nhưng thầy Hữu chủ nhiệm lớp lại phản đối sau khi hỏi kỹ các bạn có mặt hôm đó, cuối cùng Hội đồng thuận theo ý thầy Hữu. Thằng Hùng sau đó bỏ học luôn, còn Công không đạt tiên tiến năm học đó, dù học lực rất khá, hơn hẳn Định hay tôi. Năm đó, học lực của tôi chỉ đạt trung bình, nhờ được cộng điểm thi đua văn nghệ nên được xếp loại tiên tiến. Ngược lại, Định học khá và rất được uy tín với nhà trường, đương nhiên là học sinh tiên tiến, được cử làm Đội phó Đội Cờ đỏ, chuyên trách theo dõi tình hình kỷ luật của học sinh toàn trường. Định được kết nạp vào Đoàn khá sớm so với đám học sinh cùng lứa, còn tôi với cương vị ủy viên văn nghệ cũng được kết nạp sau đó vài tháng, riêng Công vẫn được xem là học sinh cá biệt, đến cuối năm lớp 12 vẫn giữ chức danh cảm tình đoàn. Tuy vậy, trong lớp ba đứa Định, Công, và tôi lại chơi thân với nhau sau cái án kỷ luật đó, thậm chí lập thành tổ học tập ba người. Đề nghị này xuất phát từ Định, lấy lý do ở nhà gần nhau nên giúp nhau học tập chuyên môn, bồi dưỡng ý thức chính trị thuận lợi hơn. Tôi chẳng có ý kiến gì, chỉ thấy bài toán khó đến đâu cũng được tổ tôi giải thông suốt trên bảng, nếu bị chất vấn thì đã có bạn Công giải thích nếu không ở trên bảng. Ngoài ra, trong các đợt hội diễn văn nghệ, tiết mục đơn ca của tôi có tiếng đàn đệm của Định luôn được tán thưởng nhiệt liệt, làm tôi ít nhiều thỏa mãn lòng hiếu thắng của mình.

Chúng tôi kết thúc lớp 12, thi tốt nghiệp phổ thông xong, khi tiếng súng ở biên giới Tây Nam bắt đầu rộn rã, trên báo chí cũng như Đài phát thanh. Trường tôi rộ lên phong trào nộp đơn tình nguyện nhập ngũ, cả giáo viên lẫn học sinh, một số người đã viết đơn bằng mực đỏ giả là máu, đến khi nghe phổ biến máu không đông, thiếu Vitamine K, mới viết được ra chữ mới thôi! Đến khi khám sức khỏe xong, nhiều bạn dự kiến xếp loại A1 đã phát sinh ra nhiều loại bệnh cấp tính mà y học chưa biết tới, Thậm chí có giáo viên là bí thư Đoàn trường, trong buổi lễ đưa tiễn tân binh do Nhà trường tổ chức đã phát biểu, tuyên thệ rất hùng hồn, nhận đủ thứ quà cáp của Nhà trường, phụ huynh rồi hôm sau biến mất tăm, để lại lá thư, viện cớ ở quê có cha ốm, mẹ đau, không ai chăm sóc nên xin hoãn trình diện. Cuối cùng, số lượng tân binh dự kiến của Trường chỉ có mặt hơn nửa số lượng, lớp tôi ban đầu có hơn hai mươi bạn, giờ chỉ còn non mười, trong đó có Định. Khi đó, Công mới lò dò đến nộp đơn xin nhập ngũ lần hai, lần trước đơn đã bị loại vì Công chưa là đoàn viên, còn lần này thì nhà Trường và Hội đồng Tuyển quân nhanh chóng thông qua.

Các tân binh tập trung tại Cung An Định, từ đó các đơn vị bộ đội sẽ chính thức nhận quân. Trong buổi giao quân đó, lẫn trong đoàn người đến đưa tiễn, tôi thấy Công mang túi xách quần áo đứng lủi thủi một mình: ba mẹ Công đã mất, bà ngoại đã già yếu nên không ai đưa tiễn, nên tôi đến nói đôi câu cho Công bớt thấy cô quạnh. Định thì có khá đông người nhà đi cùng, ba của Định tách ra nói chuyện khá lâu với một bác bộ đội lớn tuổi, đeo quân hàm khá nhiều sao-gạch, mà sau hỏi ra tôi mới biết là Trung Tá. Định thầm thì nói với tôi: có khả năng mình sẽ đi Công an vũ trang ở A Lưới, cách Huế chỉ 70km. Công thì về sư đoàn 441 ở Hà Tĩnh! Tôi hỏi: Sao không xin về cùng một nơi, có anh, có em… Định nhăn mặt: Khó khăn lắm, Ba mới xin được cho mình... Cuối cùng, một số tân binh của thành phố Huế lại bổ sung thêm, tráo qua tráo lại một hồi, cả hai cùng phiên chế về cùng tiểu đoàn 8 của sư đoàn 441. Nơi huấn luyện là Khe Lang, Đập Trống, tên nghe lạ hoắc, chỉ biết từ ga Đức Lạc đi vào hơn chục cây số nữa. Tôi dở cuốn lịch sổ tay có ghi các ga tàu mới biết ga Đức Lạc nằm ngay giữa Huế và Hà Nội, xa hơn Thuận Lý và gần hơn Vinh. Thôi thì huấn luyện ở đâu cũng được, có anh có em, hai bạn Công, Định cùng đỡ đần cho nhau cũng yên tâm. Mẹ của Định mua mấy loong nước ngọt cho Định, Công giải khát, rồi lại đưa một loong cho tôi. Tỉnh đội lại thông báo qua loa, các tân binh của 441 sẽ hành quân theo đơn vị trung đội về xã Thủy Xuân nghỉ một ngày, sáng ngày mốt sẽ theo tàu quân vận về ga Đức Lạc và sẽ hành quân về nơi huấn luyện quân sự.

Chúng tôi còn sinh hoạt chung trong bữa cơm gia đình trong căn nhà mà đơn vị tạm trú ở Thủy Xuân. Ba mẹ Định sốt sắng mời Công cùng tham gia bữa cơm với gia đình như thành viên, tôi hiểu vì họ muốn gởi gắm Định vào sức vóc trai tráng của Công. Một điều lạ là mẹ của Định cũng sốt sắng với tôi như vậy, dặn đi dặn lại tôi nhớ đến Thủy Xuân giúp bà chuẩn bị bữa cơm chia tay, sau tôi mới biết Định đã thổ lộ với mẹ đã chú ý đến tôi từ lâu, nên bữa cơm chia tay cũng tạm xem như bữa cơm tôi ra mắt gia đình. Tôi chỉ nghĩ đơn giản, hai bạn thân thiết sắp đi xa, mình nên bày tỏ sự quan tâm nhất định. Tôi còn trẻ, còn một tương lai rộng mở trước mắt, còn phải học hành phấn đấu nhiều, tính gì đến chuyện chồng con, quá sớm! Do đó, tôi lẳng lặng xem như không biết lời tâm sự của bà, chỉ chú tâm giúp việc bếp núc. Đến khi chuyến tàu quân vận chở tân binh nổi còi, sắp rời khỏi ga Huế, Định mới cầm tay tôi, ấp úng: Quỳnh nhớ… chờ Định nhé! Tôi ngượng đỏ mặt, cố lấy giọng thản nhiên: Ừ, mình chờ cả hai bạn. Tôi liếc mắt thấy Công đang nhìn đăm đăm phía đầu đoàn tàu, không biết Công tránh nhìn thấy cho chung tôi đỡ ngượng, hay đang suy nghĩ về chặng đường dài trước mặt?

Hai tháng sau...

Tôi đã trúng tuyển vào khoa Văn của Trường đại học khoa học Huế. Ba mẹ muốn tôi đi ngành khác có tương lai hơn, nhưng tôi tự

lượng khả năng và niềm đam mê để chọn ngành này. Để có thêm thu nhập đỡ đần cho cha mẹ, tôi tìm chỗ kèm trẻ tại gia, đúng lúc

mẹ của Định gợi ý tôi kèm môn Văn-Tiếng Việt cho hai đứa em của Định, một đứa lớp 10, một đứa lớp 7. Thế là tôi có thể giúp ba mẹ giảm bớt gánh nặng kinh tế của gia đình, vì các em tôi còn quá nhỏ, công việc này cũng hỗ trợ cho chuyên môn học tập của tôi.  Sau buổi dạy kèm, mẹ Định luôn giữ tôi lại ăn cơm rau với gia đình, xem chừng ba mẹ tôi cũng đồng ý vì hai gia đình trước đây đã khá thân thiết. Với mọi người. mẹ Định thường giới thiệu tôi là con gái nuôi, tôi nghe cũng thấy thinh thích, về sau tôi nghe bạn bè kể chuyện, mấy anh bộ đội làm rể hụt gia đình nào thường xưng là con nuôi gia đình đó, không biết mẹ của Định suy nghĩ gì khi giới thiệu tôi như thế?

Một ngày chủ nhật, tôi đang dạy cho hai em của Định thì lại thấy Định khoác ba lô, nhưng lại ăn mặc như dân thường, cũng bộ quần áo đồng phục học sinh hôm nhập ngũ, xuất hiện như bóng ma, đứng lù lù ngoài cổng. Mới có hai tháng, sao tân binh được nghỉ phép rồi? Trong buổi cơm tối, hỏi ra mới biết, Công về tiểu đội hỏa lực, còn Định được phân công làm liên lạc cho đại đội, được đơn vị cho đi công tác mười ngày, hỏi kỹ mới biết là công tác xin tre, chỉ cần nộp được năm cây tre để dựng nhà thì có được mười ngày công tác, đi đâu cũng được, kể như ngày phép. Thật ra, giá một cây tre cũng không đắt lắm, ở nông thôn lại càng rẻ hơn, một tháng phụ cấp tân binh được năm đồng, mua được gần ba cây tre, nhưng để có đủ tiền mua vé tàu về Huế, Định đã đem bộ quân trang mùa, quân trang niên hạn như áo quần bộ đội, mũ, giày, tấm ni lông che mưa… bán hết. Tôi thắc mắc: Thế tiền đâu mua vé ra, rồi mặc gì về đơn vị? Định cười: Mẹ có dặn rồi, chỉ cần về đến nhà thôi, hết bao nhiêu tiền, mẹ bù cho hết, còn áo quần, ra nhà dân quanh đơn vị có đầy, toàn từ các tân binh ra bán hoặc đổi kẹo cu đơ để bồi dưỡng, vì ăn có đủ no đâu. Tiền mua được hết mà! Tôi thấy hơi lạ, hồi này Định ăn nói khác hẳn ngày trước, khi còn là ủy viên ban chấp hành Đoàn trường, phụ trách Liên Chi đoàn khối 12. Tôi nhớ lại món quà của Công gởi về biếu bà ngoại, nhờ chú đại đội phó đồng hương xã đi phép chuyển giùm, là một đôi tất trắng bằng vải sợi để ngoại mang cho ấm, và mười tờ giấy một đồng để ngoại ăn trầu, ngoại của Công đã khoe với tôi hôm sang chơi. Tự nhiên tôi đắng miệng, không muốn ăn bát chè hạt sen, loại chè mà trước đây nhóm chúng tôi rất thích. Tôi bần thần suy nghĩ, đương nhiên quân trang được phát thì mình toàn quyền sử dụng, nhưng hai bạn lại sử dụng theo hai hướng khác nhau. Lâu nay tôi gắn bó hơi nhiều với gia đình của Định, ít qua lại thăm bà ngoại Công, có phải suy nghĩ của tôi đã thiên lệch chăng?

Một năm sau…

Tình hình chiến sự ngày càng ác liệt. Tôi chỉ biết thông tin hai bạn qua những lá thư Định thường xuyên gởi về nhà, cứ mỗi tuần một lá, có đánh số rõ ràng, và của Công gởi về cho bà ngoại, kèm theo mấy dòng nhắn gởi cho tôi. Lứa tân binh xem như đã kết thúc huấn luyện sau ba tháng, đã chuyển về Quân khu 9, chuẩn bị sang nước bạn Kampuchia, nghe báo chí thì bên đó thương vong khá nhiều, vì lính Kampuchia trước đây do Việt Nam huấn luyện, bao nhiêu bài vở của chiến tranh du kích hay chính quy đều nắm sạch, nên nhiều khi tân binh lại bị hại vì những đòn phép mà đám cựu binh truyền lại. Hai bạn Định, Công của tôi được tách riêng, không về Quân khu 9 vì hai lý do khác nhau: Định được phiên về Ban Văn Nghệ sư đoàn sau một dịp tuyển tài năng văn nghệ, Định trổ tài đệm đàn guitare như ngày đi học đã đệm cho tôi hát; còn Công sau khi bắn bài 1 đạt thành tích 30 điểm được đề bạt là A trưởng, và được giữ làm cán bộ khung của đại đội chuẩn bị cho đợt huấn luyện sau. Chỉ tiếc là Công chưa được hưởng 10 ngày phép thưởng thành tích bắn loại Xuất sắc theo quy định thì có lệnh của Quân khu chuyển toàn bộ lứa tân binh tách riêng về đơn vị mới là sư đoàn 337, với nhiệm vụ tương lai là xây dựng kinh tế bên Lào. Định báo tin này với gia đình với giọng rất phấn khởi trong thư, ngược lại Công buồn rầu báo có đề đạt nguyện vọng xin theo đồng đội về Quân khu 9 nhưng bị từ chối… Rồi biến động ngày 17/2 nổ ra, sáu tỉnh biên giới phía Bắc đều ở tình trạng báo động, Bộ Quốc Phòng điều toàn bộ sư đoàn 337 ra phía Bắc, sát nhập vào Quân đoàn 14 mới được hình thành, Công đã lên binh nhất, phụ trách một tiểu đội hỏa lực, đóng chốt ở Đồng Đăng; Định vẫn ở Sư đoàn bộ, đã lên hạ sĩ, làm cần vụ của Sư đoàn trưởng, có lần theo Lãnh đạo lên thăm chốt, có gặp Công và xin chụp một bức ảnh chung với Sư đoàn trưởng trên chốt. Bức ảnh chụp Sư trưởng đứng giữa đám lính của Tiểu đội hỏa lực do Định gởi về, được gia đình Định phóng to và gởi tặng trường cũ, được trang trọng lộng kính, treo ở Phòng Truyền Thống. Có lần đến thăm trường cũ, ngắm bức ảnh đó, trông hình ảnh Công mặt mũi tiều tụy, áo trấn thủ xác xơ, ngồi khuất nửa mặt, nhìn kỹ mới nhận ra, thật tương phản với Định đầu tóc gọn ghẽ, mặt mũi bảnh bao, trong bộ quân phục xuân hè mới tinh, đứng sát cạnh viên Đại tá tóc hoa râm mà dòng chú thích phía dưới xác định là Sư đoàn trưởng. Từ đó, tôi tự xác định nhiệm vụ đến thăm bà ngoại Công thường xuyên hơn, không chỉ còn một tuần một lần như hồi Định mới về phép mà gần như hàng ngày.

Rồi một buổi chiều, tin dữ ập đến, người mang tin dữ, khốn khổ thay, lại là Định: bạn cầm trong tay giấy báo tử của Nguyễn Thành Công, tức là bạn Công của chúng tôi! Bạn kể khá chi tiết: tiểu đội của Công nhận lệnh chi viện cho một tiểu đội khác đang bị vây hãm, đe dọa bị cường tập bằng biển người, Công tức tốc điều động tiểu đội, nhận đủ cơ số đạn rồi lên đường ngay, giữa đường thì bị tập kích… Khu vực tiểu đội đang di chuyển bị pháo băm nát, đại đội chi viên đến nơi thì tiểu đội bị thương vong quá nửa, số còn lại chạy lạc khắp nơi. Tôi khấp khởi hy vọng, biết đâu Công chạy lạc? Định lắc đầu: xác một tử sĩ còn mang chiếc áo K.74 có thêu mấy chữ C6-K5-V2 CôngNT phía dưới cổ áo, còn trật đi đâu nưa? Sư đoàn làm giấy báo tử, nhờ tớ mang đến nhà Công, cả mấy kỷ vật còn lại trong ba lô đây, còn chăn màn được cấp phát thì để lại cho anh em đang thiếu, như thống nhất từ trước của trung đội. Tôi sững sờ nhìn cây viết nguyên tử và cuốn sổ tay chính tôi đại diện lớp mua tặng cho từng bạn nhập ngũ, nay vật còn đây, hồn phách người ở đâu? Định bàn với tôi cách báo tin với bà ngoại Công cho khéo, vì bà đã lớn tuổi, không nên gây xúc động mạnh. Tôi lặng im không nói, chỉ bảo Định tính sao cũng được, trong khi ruột gan đau xé như người thân trong nhà mới mất… Định tiếp, giọng nhỏ hẳn: Định có báo xin đơn vị cho nghỉ phép bảy ngày để lập gia đình, Quỳnh có đồng ý không? Thời chiến mà… Tôi ngắt lời, giọng lạnh tanh: Định làm gì thì làm, Công mới mất thì Quỳnh để tang như anh ruột, ít nhất một năm sau mới tính chuyện khác. Tự trong thâm tâm, tôi thấy thật bất nhẫn khi Định toan tính đủ chuyện mà quên mất cái tang của người bạn, người đồng đội thân thiết.

Mấy ngày sau, tôi sang thăm bà ngoại Công, định bụng sẽ an ủi bà thật nhiều cho khuây khỏa, nhưng bà lại nói ráo hoảnh: Báo tử báo sinh gì, tao không tin, hồi hôm tao nằm mơ thấy thằng Công về, hẹn sẽ sớm về cưới vợ cho ngoại có chắt để bồng bế mà! Tôi nghĩ trong bụng, thôi cứ để bà tin như thế để an hưởng tuổi già. Tôi xin bà cuốn sổ tay kỷ niệm, di vật của Công, để về đọc lại những suy nghĩ của bạn cho đỡ nhớ. Bà chấp thuận ngay: Cháu lấy luôn đi, chữ nó như kiến bò, cháu mắt sáng đọc được dễ dàng, mắt bà kém, có thấy gì đâu? Cuốn sổ viết gần nửa số trang, có nội dung khá đơn giản, cũng những tâm sự của anh tân binh mới nhập ngũ, những vất vả, thiếu thốn trong ba tháng huấn luyện, xen lẫn những mặc cảm vui buồn khi biết Định được cử đi công tác về Huế. Đến khi nhận lệnh lên cắm chốt ở biên giới, kề cận với cái chết mới thấy nhớ nhung những người thân thương nhất, như bà ngoại… Tới đó thì chỉ còn giấy trắng đến hết cuốn sổ. Tôi quan sát thật kỹ cuốn sổ mới thấy dấu xé bỏ ở trang tiếp theo, cuốn sổ 48 trang chỉ còn 40, không biết Công đã xé bỏ làm gi? Tôi tìm đến Định đúng lúc gia đình đang tổ chức bữa ăn chia tay sau một tuần phép, tôi hơi lạ vì

Định trở về đơn vị không báo gì với tôi, chắc từ hôm đấu khẩu căng thẳng quanh giấy báo tử của Công, thái độ gia đình Định đối với tôi khác hẳn đi, tự nhiên tôi cũng tự ái không hỏi tới. Trả lời câu hỏi cuốn sổ di vật của Công có mất trang nào không, Định ấp úng: chắc Công nó xé… đi vệ sinh, ở núi thiếu giấy lắm. Tôi lẳng lặng không nói gì, tính Công chu đáo, đời nào xé cuốn sổ kỷ niệm của bạn bè. Định cũng sắp đi, tôi chào ra về, định bụng sẽ tìm hiểu chuyện này cho thấu đáo.

Cuộn chỉ rối đã được gỡ ra một tháng sau, một cách hoàn toàn ngẫu nhiên.

Hôm đó, tôi đang ngồi gỡ tóc rối cho bà ngoại Công thì thấy bóng một bác bộ đội lấp ló trước cửa. Tôi chạy ra thì nghe hỏi, đây có phải là nhà anh Nguyễn Thành Công không? Linh tính báo có điều quan trọng, nhìn quân hàm hai sao, hai gạch, tôi biết bác là trung tá, chắc có chức vụ khá lớn trong đơn vị của Công. Tôi mời bác vào, rót nước, mời ngồi để nói chuyện với bà ngoại Công, chỉ ngồi khoanh tay bên cạnh như con cháu trong nhà. Qua câu chuyện, tôi mới biết bác đến báo với gia đình Công mấy việc quan trọng: thứ nhất, xin lấy lại giấy báo tử của Nguyễn Thành Công, do chính bác thay mặt đơn vị xác nhận từ tháng trước, vì Công vẫn còn sống, sau trận pháo kích khi đi giải vây đã lưu lạc sang sư đoàn 3 thiện chiến, chiến đấu mấy trận rồi tìm về đơn vị cũ, với giấy xác nhận của đơn vị thu dung là Sư đoàn 3; bác mỉm cười, vẻ biết lỗi: còn tử sĩ mặc áo có thêu tên CôngPT là tiểu đội phó, hôm đi giải vây bị lên cơn sốt rét nên Công đưa áo cho mặc, gây nên sự hiểu nhầm; thứ hai, đơn vị cử bác là chủ nhiệm chính trị về quê của Công để thẩm tra lý lịch, chốc nữa sẽ tìm đến nhà bí thư đảng ủy xã để làm nốt thủ tục; thứ ba, theo đề nghị của sư đoàn 3 và xét công sức của Công trong thời gian qua, Sư đoàn quyết định tặng bằng khen cho Công về thành tích chiến đấu, riêng đại đội đề bạt Công lên trung đội phó. Các giấy tờ khen thưởng, xin trao cho gia đình, không tiện mang lên chốt, ở đó cũng khó bảo quản! Bà ngoại Công chỉ nghe được chữ đực chữ cái, chỉ hỉ hả: Tôi biết mà, cháu tôi còn sống, sẽ về! Tôi cũng không chú tâm lắm đến chuyện khen thưởng, đề bạt, chực đừng lên xin phép ra về để khoe tin mừng với mọi người, thì nghe bác nhỏ giọng: còn một chuyện vặt nữa, cuốn sổ tay của Công, hôm nọ tưởng là di vật, tôi đã giao cho đồng chí Định mang về cho gia đình, sau lục trong thùng rác văn phòng mới thấy mấy trang giấy bị rơi ra (bác tránh dùng chữ xé), tôi xin giao lại để gia đình giao lại cho Công, sắp tới thế nào đồng chí ấy cũng được thưởng mấy ngày phép…

Bác trao cho bà ngoại Công một bọc ni lông niêm kỹ. đựng mấy tờ giấy mà tôi nhận ra ngay loại giấy của cuốn sổ tay ngày nào tôi đã tặng Công và Định. Bà trao cả cho tôi, tôi lễ phép cúi chào mọi người, về ngay nhà và trùm chăn nằm đọc. Tôi đã thức suốt đêm để đọc tám trang giấy đặc kín chữ, loại chữ kiến bò của Công, nội dung không tiện kể lại, và thấy không dưới một trăm lần tên của tôi trong đó, thỉnh thoảnh lại thấy hai chữ Q-C lồng vào nhau khá nghệ thuật. Bây giờ, tôi đã hiểu nguồn gốc của cuộc tranh luận giữa tôi và Định hôm nọ, và đã nhận ra hướng phải đi trước ngã ba tình cảm mà tôi trăn trở bấy lâu nay.                         

 

Truyện ngắn 33

 <script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js?client=ca-pub-7143897352168730"

     crossorigin="anonymous"></script>

SAU KHÓA HỌC TỪ XA

Truyện ngắn của Quỳnh Anh

1. Năm học dở dang lớp Dự bị

Tôi trở thành giáo viên trường trung học cơ sở Tân An, thị xã La Gi, trong điều kiện khá oái oăm...

Hôm đó đúng là sinh nhật thứ 18 của tôi, ngày 18/03/1975, tôi còn nhớ rất rõ: đang học lớp Dự bị A1 của đại học khoa học Huế, thì cả miền Nam xảy ra cuộc binh biến năm 1975. Ba mẹ tôi và các em vẫn ở trong quê, thị xã La Gi, tỉnh Bình Thuận, chắc chỉ mới biết diễn tiến cuộc chiến theo Đài phát thanh, trong khi tôi ở trọ tại Đốc Sơ, phía Bắc thành phố Huế, đã nghe văng vẳng tiếng départ của đại bác từ Mỹ Chánh theo tiếng gió vọng về. Buổi sáng đó, tôi còn chăm chú nghe thầy Hỷ giải mấy bài tập Giải tích II ở giảng đường C, thì buổi chiều tôi đã phải nháo nhác cuốn gói đồ đạc, theo thác người chạy loạn, leo lên chiếc xe GMC mui trần đã gần kín người, ngồi tạm trên mớ bàn ghế, giường tủ của gia đình ông trung tá quân tiếp vụ mà tôi may mắn hưởng một suất đi ké, nhờ lâu nay dạy kèm Toán cho con trai của ổng. Chiếc GMC chạy bon bon trên đường IA, vượt qua các đèo Đá Bạc, Phước Tượng, Phú Gia khá êm ả, đến đèo Hải Vân thì bị tắc đường vì người di tản quá nhiều nên đường quốc lộ chật cứng. Chúng tôi vào đến Đà nẵng lúc gần tối, tôi được xem như người nhà của gia đình học sinh dạy kèm, được dằn bụng buổi tối bằng ổ bánh mì trợ cấp của Hội Chữ Thập Đỏ, hôm sau lại một mình lưu lạc từ Ngã ba Huế đến bến tàu Sông Hàn; ở đó, tình cờ tôi gặp anh Đức, anh họ con bác Phú anh ruột ba tôi, là thiếu úy Hải quân, anh định gởi tôi theo ca nô hải quân ra tận bán đảo Sơn Chà, chờ tàu thủy đưa dân tỵ nạn vào Saigon. Từ kinh nghiệm những lần chở dân chạy loạn, anh khuyên tôi cải trang làm nam giới, phòng tránh những bất trắc của thân gái dặm trường, dự kiến mất đến mấy ngày trời từ Đà Nẵng vào Saigon. Tướng tá bề ngoài tôi chắc cũng khá bặm trợn, nên sau mươi phút cải trang, anh Đức đã gật đầu yên tâm, chỉ rõ đường từ cảng Saigon về nhà bác Phú ở cư xá Thanh Đa, sau khi vét sạch tiền trong túi đưa cho tôi, tháo luôn cả chiếc đồng hồ cá mập đeo vào cổ tay tôi: thời buổi loạn lạc, sinh mạng mới quý, của cải đáng gì! Anh gởi gắm tôi cho chú thím Năm Tân, là gia đình người quen cùng đi chuyến ca nô ra Sơn Chà, có cô con gái tên Hồng, cũng cải trang thành con trai như tôi theo sách của anh Đức… Tính tôi xông xáo nên giúp được chú thím Năm Tân khá nhiều chuyện như chuẩn bị nước ngọt, nắm cơm vắt… được nhận là người nhà, cùng ăn cơm ngày hai bữa đến khi tàu cặp bến cảng Saigon. Lên bờ, khi hết cứng chân cứng tay sau mấy ngày rập rình trên biển, tôi cảm ơn chú thím Năm Tân, chia tay Hồng và tìm đến nhà bác Phú, mấy ngày sau gặp được ba mẹ và các em cũng sơ tán từ La Gi vào theo dòng người chạy loạn, thật vui mừng vì cả nhà còn nguyên vẹn…

Chuyến đi từ Huế vào Saigon đã mất nhiều ngày vì thời gian lênh đênh trên tàu thủy khá dài, nhưng chuyến trở ra còn lâu hơn nhiều, chiếc xe IFA mang tiếng là tốc hành nhồi nhét hơn sáu chục người trên 45 ghế ngồi, phải mất hơn một tuần mới ra đến giữa miền Trung vì cứ pan liên tục; đến Đà Nẵng thì lái xe gãi đầu gãi tai, xin trả cho khách ra Huế một trăm ngàn (tức một phần ba giá vé), để bán khách lại cho xe khác, vì tự lượng sức xe không leo nổi cái dốc Hải Vân ngoằn ngoèo, suốt mấy chục cây số đường đèo lại không có trạm sửa xe. Mọi người càu nhàu rồi cũng phải chấp nhận, may sao đến trưa, kiếm được chiếc xe khách từ Huế vào từ sáng sớm, đang đón khách ra. Kịp ra đến Huế trong ngày, tôi xuống xe ngay cầu Tràng Tiền, chạy ào vào khu Morin hỏi thăm, gặp thầy Khải ở Giáo vụ mới biết khóa Dự bị của tôi vừa mới thi lên lớp xong, đúng hai buổi của ngày hôm trước, chương trình cả năm của lớp Toán chỉ thu gọn trong hai môn Giải tích I và Vật Lý. Tôi đọc hai bản sao lưu đề thi ở Phòng mà tiếc hùi hụi: đề Vật Lý quá dễ, còn Giải Tích I là môn ruột của tôi, mới đọc đề tính tích phân, trong đầu tôi đã nảy ra mấy cách giải liền. Thôi thì còn nước còn tát, hôm sau tôi đến Trường, xin tham gia sinh hoạt với lớp, quyết dự đầy đủ các buổi học chính trị, hăng hái tham gia các đợt lao động do Đoàn Trường tổ chức, được xét kết nạp vào Hội Liên Hiệp Thanh Niên Giải Phóng thành phố Huế (dù ngày 26/03 lịch sử tôi đang lang thang ở tận Saigon), với hy vọng khi xét lên lớp sẽ được chiếu cố phần nào… Thời đó vẫn mang tư tưởng ấu trĩ, ngây thơ như thế, tôi không nghĩ rằng sinh hoạt phong trào và học tập chuyên môn là hai mảng hoàn toàn độc lập.

Quả nhiên, danh sách sinh viên lên năm thứ hai (năm Dự bị trước đây được tính là năm thứ nhất) không có tên tôi. Nhà trường, đúng ra là Viện Đại học, cho phép các sinh viên được lên lớp chuyển sang học lớp cùng ngành tương đương, là năm thứ hai của ngành sư phạm 4 năm, còn số sinh viên không được lên lớp (do thi không đạt, hoặc không dự thi như tôi) được đăng ký học khóa sư phạm cấp tốc 2 năm, khi tốt nghiệp ra trường sẽ là giáo viên dạy cấp 2, để bổ sung cho miền Trung đang tương đối khan hiếm. Tôi suy nghĩ kỹ, không muốn ba mẹ phải đổ công sức, tiền của để nuôi tôi thêm năm nữa, trong khi cuộc sống ngày càng khó khăn, các em còn đang tuổi ăn học, nên chấp nhận học khóa sư phạm 2 năm này, dù biết chắc học lực của mình không giới hạn ở đó. Kể như lấy ngắn nuôi dài, trong tương lai khi có điều kiện sẽ tìm cách nâng cao kiến thức… Sau hai năm học không cần gắng sức, môn học nào cũng đạt điểm cao, tôi nhận bằng tốt nghiệp loại Giỏi khá thờ ơ, chọn nhiệm sở là nơi xa nhất: Sở Giáo dục Bình Thuận, là quê của tôi, và được phân công về trường phổ thông cấp 2 Tân An, thị xã La Gi. Từ nhà cha mẹ đến trường dạy học chỉ non hai cây số đường đất, đạp xe chỉ mất mười phút. Thế là đã có điều kiện giúp ba mẹ nuôi các em ăn học rồi…

Thời gian thắm thoắt như thoi đưa, sau hơn chục năm, tôi trở thành Tổ trưởng tổ Toán-Tin, là giáo viên nòng cốt dạy các lớp chuyên Toán của Trường, hàng năm tôi chuyên được phân công dẫn học sinh đi thi giỏi Toán cấp Tỉnh. Nhưng bên cạnh công việc hàng ngày, kỷ niệm mấy tháng học dự bị vẫn thỉnh thoảng quay về, thổi bùng trong ký ức tưởng như nguội lạnh của tôi niềm đam mê học hỏi. Nhất là những khi căng đầu óc ra giải các bài toán dựng hình, quỹ tích phức tạp, lòng tôi lại náo nức muốn tìm cơ hội mài dũa tư duy của mình. Vì thế, tôi vượt quá tuổi băm khi nào không hay, mà chưa có được một mảnh tình rách vắt lên vai áo…

Thông báo của Sở Giáo dục về định hướng quy hoạch cán bộ đến thật đúng lúc, quy định giáo viên cấp cơ sở phải có trình độ đại học, trong Thông báo có nêu danh sách các Trung tâm đào tạo từ xa của các trường đại học trong cả nước như Hà Nội, Vinh, Huế… để học viên chọn lựa đăng ký học: giáo viên trẻ phải chịu 50% kinh phí trong ba năm đi học, riêng từ cấp tổ trưởng như tôi trở lên được Sở tài trợ hoàn toàn. Tôi đã sẳn sàng tư tưởng chịu toàn bộ kinh phí để được đi học, thì đây quả là thời cơ quá tốt để thỏa mãn ước mơ của mình. Thời gian tập trung học (theo quy định là để giáo viên giải đáp thắc mắc cho học viên) là từ hai đến ba tuần trong dịp hè, kể như tôi khỏi nghỉ hè luôn, mà dịp hè thường tôi cũng không rảnh vì vướng các lớp bồi dưỡng, dạy thêm do Trường và tư nhân tổ chức mà. Thế là mất một nguồn thu nhập đáng kể, nhưng bù lại, tôi được đi học, miễn kinh phí đào tạo, vẫn lợi chán. Tôi nhẩm tính thế và hăng hái làm đơn đi học, dĩ nhiên tôi chọn Đại học Huế, nơi đã một thời gắn bó…

2. Năm thứ nhất A1, quay lại làm học sinh…

Buổi đầu tiên tập trung, cán bộ giáo vụ Hùng, một thanh niên còn khá trẻ, chỉ bằng tuổi em út của tôi, đề nghị Lớp bầu ban cán sự để quản lý các sinh hoạt, học tập. Một học viên là giáo viên dạy cùng trường đề cử tôi làm lớp phó học tập, được ủng hộ nhiệt liệt vì đa số các học viên đều nghe nói về thành tích dạy chuyên Toán của tôi, ý kiến cả lớp đều nhất trí tán thành. Cuối cùng, Ban cán sự lớp đã thành hình, ngoài tôi ra, còn có anh lớp trưởng xấp xỉ tuổi tôi, anh Đồng là bộ đội chuyển ngành, và một lớp phó đời sống kiêm thủ quỹ, cô Duyên còn trẻ măng, ăn mặc rất mode, khá xinh đẹp, nghe nói là vợ của một đại gia khá lớn tuổi. Trong buổi họp nội bộ của Ban cán sự và vài thành viên lớn tuổi, lớp trưởng xác định nhiệm vụ chủ yếu của Ban cán sự là tìm mọi cách để mọi học viên thi các môn đạt yêu cầu, mà kết quả điểm số của giáo viên, đa số là nam giới, là quyết định…, anh vừa nói vừa mỉm cười nhìn Duyên đầy ẩn ý, Duyên cũng mỉm cười đáp lại. Tôi hiểu ý nghĩa ngầm của hai cái mỉm cười đó, chỉ băn khoăn tự hỏi, không lẽ mình đã già, đã lạc hậu với những quan hệ phức tạp của thời đại hiện nay?

Các buổi tiếp theo, giáo viên lần lượt lên lớp, cứ một môn vài buổi, mỗi buổi bốn tiết, có giải lao khoảng nửa tiếng giữa buổi. Thứ tự các môn học không theo một trình tự nào, từ môn chung lại tiếp theo môn cơ bản hoặc ngược lại. Sau tôi hỏi ra mới biết, các thầy cô dạy như chạy show từ tỉnh này sang tỉnh khác, nên lịch học được sắp sẳn từ trước, chỉ cần có một hai buổi để di chuyển từ điểm học này sang điểm học khác cho kín lịch; các lớp học phải bị động theo lịch của giáo viên, có khi nghỉ học mấy ngày liền, rồi học liên tục sáng chiều và cả tối, những lúc đó các hàng quán cơm gần điểm học tha hồ được mùa khách. Nhà tôi xa điểm học chỉ hơn chục cây số, nên đi lại không mất thời gian lắm; trong lớp có người ở cách hàng trăm cây số, đi xe máy gần ba tiếng đồng hồ mới đến nơi học, nên phải xuất phát ở nhà từ bốn giờ rưỡi sáng mới kịp điểm danh vào buổi học lúc bảy rưỡi. Rút kinh nghiệm, nhiều anh chị (về sau có cả tôi) đã thuê phòng trọ ở lại gần điểm học, có người thuê cả nhà dân, chỉ cần có chỗ đặt lưng buổi trưa, buổi tối, gần đến giờ học chỉ ăn quấy quá gì đó để lên lớp. Nếu so với học sinh nông thôn trước đây, mỗi ngày đi bộ dăm cây số đến trường, cơm áo có cha mẹ lo, thì tôi thấy học viên từ xa vất vả hơn nhiều. Nhưng suy đi, tính lại, nếu học đại học từ xa mỗi năm một tháng thế này trong ba năm, vẫn tiết kiệm chi phí hơn bốn năm tập trung dài hạn ở Huế, lên lớp ngày một hai buổi sáng hoặc chiều, xa hẳn gia đình, chưa kể việc thi tuyển vào không đơn giản như ghi danh học từ xa.

Môn học chuyên ngành đầu tiên mà tôi làm quen, ngoài những môn truyền thống như Tập hợp – Quan hệ - Ánh xạ… là môn Lý luận dạy học Toán, nghe có vẻ lý thuyết nhưng các ví dụ minh họa lại rõ ràng, cụ thể, qua đó tôi hiểu được yêu cầu giáo viên phải hơn học trò một cái đầu, để khi dạy giải toán cho thấu đáo, ngoài các phương pháp truyền thống mà học trò đề xuất, giáo viên phải nắm những phương pháp khác để làm sáng tỏ lý thuyết đã học. Điều này quá hợp ý tôi, ngay khi dạy các em chuyên Toán, tôi đã chú trọng việc tìm nhiều phương pháp giải, nhưng chưa khái quát thành lập luận được. Giáo viên giảng hóa ra chính là anh Trung, trước kia cùng lớp Dự bị A với tôi, tôi nhận ra nhờ dáng người cao lều nghều mà bạn bè hồi đó hay trêu như cây sào chọc c.; sau 1975, anh cũng chuyển từ khoa học sang sư phạm nhưng học hệ 4 năm chứ không phải hệ 2 năm như tôi; đã bao nhiêu năm, anh không nhận ra lớp phó Quỳnh là cô bạn cùng lớp ngày nào…  Cũng anh Trung dạy tiếp môn Phương trình vi phân, môn này minh họa cho môn học trước: các bài tập theo từng loại đã được giải cụ thể theo nhiều phương

pháp khác nhau, bài giải được in trên giấy A4, tôi tròn mắt chiêm ngưỡng vì kiểu chữ in công thức toán ở đây đẹp

hơn MSWord thường dùng rất nhiều.

Trong giờ giải lao, tôi mạnh dạn tranh luôn vai trò của lớp phó Duyên, mời anh đi uống cà phê ở căn tin điểm thi, hỏi luôn về phần mềm soạn thảo, nhưng vẫn giấu biến thân phận bạn học cũ ngày nào… Anh cho biết, năm học tới, lớp tôi thành A2, sẽ có môn học Maple & AMS-T_EX để tính toán và soạn thảo tiện lợi hơn cho ngành Toán, nhưng không biết Trưởng ngành Toán là thầy Định sẽ phân công ai đi dạy ở Bình Thuận? Lớp trưởng Đồng ngồi gần đó hóng chuyện, cũng xen vào: Thầy cho em số thầy Định, em sẽ xin thầy Định cho thầy dạy tụi em tiếp… Tôi im lặng, không nói gì, nhưng trong lòng thích thú vì có người nói thay ý mình.

Chúng tôi bước vào kỳ thi cuối năm, một tuần sau buổi gặp mặt chia tay với thầy Trung, mỗi môn thi một buổi. Điều bất ngờ xảy ra khi mở đề thi môn Phương trình vi phân, môn khá hóc búa mà hầu hết học viên đều sợ: đề thi được cán bộ giáo vụ Hùng chọn trước trong Ngân hàng đề, đều nằm toàn bộ trong tài liệu mà thầy Trung đã trao ở lớp để tôi photocopy và phát cho từng học viên. Anh Đồng sau đó gọi điện cho thầy Trung, báo thầy Định đã chấp thuận yêu cầu năm tới phân công thầy Trung dạy lớp tôi, và cho biết lớp thi môn PTVP đạt kết quả rất tốt, thậm chí đã mang tài liệu thầy cho sử dụng trái phép trong phòng thi. Câu trả lời của Thầy làm mọi người suy nghĩ mãi: tài liệu như súng đạn, đâu có tội, lỗi lầm là của người sử dụng đó thôi. Sau đó, họp Ban Cán sự lớp, anh Đồng tuyên bố: Hôm chia tay, lớp mình chỉ phong bì cho thầy Trung ngang bằng các thầy cô khác, đúng ra phải gấp đôi, gấp ba mới phải. Thôi, để năm tới… Nhỏ Duyên cười lí lắc: Không biết thầy có gia đình chưa, hay để chị Quỳnh bù vào… Tôi xua tay gạt phắt, nói tào lao, nhưng trong lòng lại thấy rộn ràng khó tả…

3. Năm thứ hai A2, những vấn đề trăn trở…

Cán bộ giáo vụ Hùng liên lạc khá sớm với anh Đồng, báo một việc quan trọng: chuẩn bị một số máy tính xách tay (laptop) đủ cho 2-3 học viên/máy để học và thực hành tại chỗ, vì điểm học ở Phan Thiết không có phòng máy thực hành. Thật ra, một số học viên đã có sẳn laptop, hoặc có thể mượn đâu đó trong thời gian học, đã sẳn sàng khi biết sẽ tái ngộ với thầy Trung. Cái lo là không biết máy tính phải hiện đại đến đâu, vì có nhiều máy tính đã tương đối cũ. Ngay buổi học đầu tiên với môn Phương pháp Giảng dạy Toán học, chúng tôi vẫn phải học sau hai môn cơ sở là Giải Tích Hàm và Môđun Đại số rồi nghỉ hai ngày liền, thầy Trung cho biết trước: các phần mềm Maple và AMS-T_EX ngày càng được nâng cao, ở đây chỉ giới thiệu phần cơ sở, máy I2 có cấu hình tối thiểu, với 2Gb bộ nhớ RAM và 50 Gb trống trên đĩa cứng là cài và dùng được. Môn Hình học sơ cấp sau đó đã minh họa cho Phương pháp Giảng dạy Toán học (thầy Trung đã mua sẳn hộp phấn màu để vẽ hình cho rõ), các bài toán dựng hình khá phức tạp được nêu rõ các bước Giả Thiết, Chứng Minh, Cách Dựng, Biện luận, để trở thành đơn giản. Thầy giới thiệu luôn cách đi ngược trong bài toán chứng minh, từ kết quả cần chứng minh, cứ lần ngược đến giả thiết ban đầu, các bước chỉ cần trả lời câu hỏi: từ đâu suy ra? để tìm đường chứng minh… Biết bao bài học kinh nghiệm có thể tích lũy để dạy học sinh sau này. Riêng các bài toán quỹ tích được Thầy giảng giải bằng thực tế: giả sử anh chị ở đâu đó, muốn tìm tôi để đưa thư, phải biết tỉnh tôi đang ở (Bình Thuận - ví như mặt phẳng), nơi ăn ở (khách sạn Cà Ty - ví như điểm cố định), để xác định lộ trình tìm (ví như quỹ tích), và thời điểm có thể gặp (giờ ăn, giờ ngủ, giờ đi dạy - ví như giới hạn của quỹ tích). Con bé Duyên ngồi bên cạnh, khều tôi nói nhỏ: Thầy bật đèn xanh rồi đó, chị thử hỏi nếu muốn hẹn gặp Thầy để tâm sự thì làm thế nào? Tôi suỵt nhỏ, thầm nhủ: con bé như ma xó, nói đúng ý nghĩ tôi có trong đầu mà không dám nói ra.

Chợp mắt buổi trưa xong, nhớ lại câu nói của Duyên trên lớp, tự nhiên tôi thấy ngại, trùm chăn nằm khoèo ở nhà trọ, không muốn đến đường Thủ Khoa Huân tham gia buổi cà phê mà Ban cán sự mời Thầy nhân buổi được nghỉ ở quán Mộc, để thưởng thức cái view khá đẹp, mãi đến khi anh Đồng gọi điện nhắc, nghe có cả tiếng Thầy, tôi mới vội thay quần áo chạy tới. Tôi đến nơi đúng lúc Thầy đang kể chuyện gia đình, có nhắc đến vợ Thầy với câu nói mà tôi nhớ mãi: đằng sau thành công của người đàn ông có bóng dáng của người đàn bà… Nội dung nói chuyện trở thành nửa đực nửa cái, tôi nghe trước quên sau, chỉ biết chi tiết mà Duyên kể lại hôm sau: vợ Thầy trước đó đã từng là học sinh của Thầy… Buổi cà phê kết thúc với đề nghị của Thầy: đi thăm chỗ ở, phòng trọ của vài học viên trong lớp. Sau vài phút ngần ngừ, anh Đồng chấp thuận và đề nghị Thầy đi xe với tôi, vì anh học viên chở Thầy đi chính là chủ quán Mộc, phải trông quán vì khách đến đã khá đông. Tôi lẳng lặng ngồi sau Thầy, không dám ôm eo dù Duyên cứ thúc giục. Tôi nghĩ, phải xem Thầy là của trưng bày, chỉ nên nhìn ngắm, đừng động vào. Anh Đồng đi trước, đến thẳng đến căn phòng trên gác ngôi nhà đường Phạm Ngọc Thạch, nơi tôi và bốn bạn nữ khác cùng trọ. Cũng may, chúng tôi đã gấp dọn chăn màn, quần áo cẩn thận, thầy Trung chỉ đảo mắt nhìn qua, không nói gì, chỉ giục mọi người đi tiếp…

Ở lớp, đến khi giới thiệu (thầy chỉ dùng từ giới thiệu, chứ không dùng từ dạy, vì cho rằng không phải là sản phẩm của mình) phần mềm AMS-T_EX, thầy có nói qua ứng dụng để chọn ngẫu nhiên đề thi Toán, là đề tài thầy đang nghiên cứu, tôi thích quá, hỏi phăng tới và thầy cho tôi chép cả quy trình thực hiện, không ngần ngại. Tôi thử lại thấy rất hiệu quả, dự định sẽ áp dụng khi chọn đề cho các lớp chuyên Toán của tôi ở La Gi. Khi tôi hỏi: Nếu đăng ký đề tài nghiên cứu ở Tỉnh, mang tên tác giả chung với Thầy, được không? Thầy ngần ngừ: Cứ mang tên Quỳnh, nói vài lời cảm ơn, có nhắc đến tôi là được. Các học viên khác trong lớp thì khoái chí với các phiên bản từ sơ khai đến mới nhất của phần mềm Maple, dặn nhau đừng cho học sinh biết, kẻo chúng biết thì xài luôn, không thèm học môn Toán nữa.

Bất ngờ lại đến hôm chia tay thầy Trung, vừa kết thúc xong môn phụ Phương pháp luận nghiên cứu khoa học, chúng tôi chuẩn bị buổi chiều sẽ học tiếp môn Lý thuyết trường – Lý thuyết Galois với chính thầy Định, Trưởng ngành Toán. Sau khi anh Đồng thay mặt Lớp nói lời cảm ơn và tặng cuốn sổ tay, và nháy mắt ra hiệu cho Duyên lên tặng hoa chúc mừng, thầy Trung nói vài câu cảm ơn và tuyên bố: tấm lòng của các anh chị, tôi rất trân trọng và rất mong các anh chị truyền đạt lại cho các em hậu sinh những kiến thức thâu nhận được. Riêng cuốn sổ tay Lớp tặng… Thầy mở cuốn sổ tay, không thèm mở chiếc phong bì chứa hai triệu đồng, chính tay tôi niêm phong và kẹp trong sổ tay, tôi có quyền sử dụng tiền trong này tùy thích, phải không? Thầy mỉm cười nói tiếp khi cả lớp nhao nhao đồng ý: Tôi xin nhận tấm lòng của Lớp và xin tặng lại Lớp để nhập vào quỹ, đóng góp các chi phí cho học tập chung, rồi xua tay khi mọi người phản đối: Tôi đã nhìn thấy phòng trọ bốn người ngủ chung một giường, đã biết có người chạy xe máy hàng trăm cây số để đến lớp, nên biết nhiều anh chị đã hy sinh quá nhiều để đi học. Xin đừng từ chối tấm lòng của tôi. Thầy ấn chiếc phong bì vào tay anh Đồng đang đứng sững sờ, nói tiếp: Riêng về bó hoa, đẹp thật, nhưng đem về khách sạn rồi cũng đem vứt thôi, vì đến chiều tôi đi rồi; xin phép Lớp, tôi tặng lại cho một học viên nữ ở xa nhất. Mọi người đẩy chị Hồng dạy ở Bình Tân, Bắc Bình lên, chị ôm bó hoa, vừa khóc vừa nói: chồng em lâu nay cũng chưa tặng hoa cho em bao giờ, em cảm ơn Thầy và sẽ nhớ bó hoa này suốt đời. Thầy Trung vẫy chào cả lớp và nhanh chóng bước đến Phòng Giáo viên, hòa trong đám giáo viên đang uống nước giải lao sau giờ dạy.

Buổi chiều, nói chuyện với thầy Định, Trưởng Ngành Toán trong giờ giải lao, tôi mới biết mức thu nhập kham khổ của giáo viên ở Đại học Huế: ngoài mức lương theo đúng quy định của Nhà nước, tiền vượt giảng khi dạy vượt chuẩn 280 tiết mỗi năm là ba đến bốn chục ngàn đồng một tiết, tùy mức lương, trong khi với giáo viên cấp hai chúng tôi, tiền vượt giảng đã là năm mươi chín ngàn đồng một tiết, gần gấp đôi rồi… Chúng  tôi có hỏi thầy Định liệu có gặp lại được thầy Trung không, thầy đáp: Bây giờ thầy Trung đang về Khánh Hòa để dạy lớp từ xa ở đó, rồi vào tiếp Phú Yên và Bình Định để dạy theo lịch đã phân công. Đi từ xa để dạy hơi vất vả, nhưng ai cũng muốn dạy, vì định mức trả gấp đôi định mức bình thường là thu nhập bổ sung cho lương vô cùng chính đáng… Với đề nghị năm sau cho thầy Trung dạy lớp tốt nghiệp chúng tôi, thầy Định ngần ngừ: Tôi không dám hứa trước, vì các lớp A1, sẽ lên A2 năm sau ở các tỉnh Cực Nam như Rạch Giá, Cà Mau cũng cần thầy mà ai cũng ngại đi xa, chỉ có thầy Trung luôn xông xáo…

4. Năm thứ ba, thi tốt nghiệp quá đơn giản…

Chương trình Lớp ôn thi tốt nghiệp có ba môn, trong đó các môn nhỏ lẻ bên Đại Số chiếm 50% nội dung, bên Giải Tích chiếm 30%, còn lại là Phương pháp dạy Toán. Thảo nào thầy Định không phân công thầy Trung dạy phần tóm tắt này, thật ra tương đối đơn giản, chỉ cần học kỹ các môn học hai năm trước thì thông qua năm tốt nghiệp rất dễ dàng. Chúng tôi vượt qua kỳ thi tốt nghiệp khá đơn giản, nhờ đã nắm vững kiến thức từ hai năm trước. Điều ân hận duy nhất là không có mặt thầy Trung trong buổi liên hoan mừng kết quả tốt nghiệp, trong thâm tâm, chúng tôi đã nhận được không chỉ kiến thức thuần túy mà còn cả cái Tâm của người thầy, qua những động thái của các giáo viên mà thầy Trung là tiêu biểu. Lớp học chúng tôi đã tốt nghiệp 100%, một nửa đạt loại Khá trở lên, chỉ có riêng tôi (hơi xấu hổ tí xíu) là nhận bằng đỏ loại Giỏi.

Tôi trở về trường Tân An với các học sinh thân yêu, các em đã trưởng thành nhiều sau ba mùa hè tôi miệt mài học tập, nhiều em đã vào cấp 3, một số em đã vào được trường chuyên Trần Hưng Đạo ở thành phố Phan Thiết. Nếu gặp lại các em, tôi không ngần ngại nói: Biễn học bao la, càng học càng thấy mình dốt. Cái chính là tự mình phải biết vươn lên trong mọi hoàn cảnh, để hôm nay phải hoàn thiện hơn ngày hôm qua… Ngoài ra, nên tạo điều kiện để người khác có thể vươn lên như mình. Điều đó, tôi đã học từ anh Trung, ngày trước tôi chỉ gọi đơn thuần là Bạn, ngày nay đã phải kính cẩn gọi là Thầy.

Truyện ngắn 32

 

<script async src="https://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js?client=ca-pub-7143897352168730"
     crossorigin="anonymous"></script>

CUỘC PHIÊU LƯU ĐA DẠNG

Truyện ngắn của Quỳnh Anh

1. Nguồn gốc của bản thân

Sách vở trong và ngoài nước thường nói: Hồng nhan đa truân: gẫm lại thân phận mình, tôi cũng không lấy làm lạ. Dám mạnh dạn tự xưng là hồng nhan, vì tôi biết khi mình, tạm xem là giống cái, mới được khai sinh, nhiều anh chàng đã nhìn tôi, chiêm ngưỡng, trầm trồ, nói quá một chút là thèm thuồng, mơ ước có được tôi, hoặc một hình tượng khác tương tự như tôi. Thế rồi chỉ rất nhanh, chỉ sau một thời gian ngắn, nhiều nhất là vài năm, có thể chỉ vài tháng, các anh đã bắt đầu phủi tay, chê bai một số mặt hạn chế của tôi, chú tâm tìm của mới lạ, nhiều ưu điểm hơn. Phũ phàng hơn, sau khi sở hữu, khai thác tôi chán chê, họ có thể lạnh lùng, thản nhiên, sang tay tôi cho người khác, không chút lưu luyến, như rũ sạch một món nợ. Không sao, tôi vẫn sẳn sàng giúp hết người này đến người khác theo nhu cầu của họ, trong mọi khả năng của tôi. Tôi nói điều này không phải để kết án nam giới nói chung, mà ngay cả giới chị em đối với tôi cũng có thể phũ phàng như thế! Nói xấu nhân loại hơi nhiều rồi, xin thiên hạ   đừng trách tôi hận đời rồi phê phán mọi người. Tôi xin nói ngay thân thế của tôi: tôi là chiếc máy tính xách tay, gọi nôm na là laptop, đời I5 thế hệ đầu, thế hệ Nehalem, được Intel thiết kế để thay thế kiến trúc Core 2 cũ, vẫn theo quy trình 45nm, bằng cách tích hợp công nghệ tự động điều chỉnh tốc độ xung nhịp Turbo Boost và siêu phân luồng Hyper Threading để tăng hiệu năng đáng kể so với các thế hệ xử lý trước…

Ông tổ của tôi là Michael Dell, còn khá trẻ, sinh năm 1965, mới lập nghiệp năm 1984, khi còn là sinh viên của đại học Texas ở Austin, bằng cách lắp đặt máy vi tính từ các linh kiện rời, rồi bán cho khách hàng; sau đó, với số vốn ít ỏi chỉ một ngàn đô la bèo bọt do gia đình hỗ trợ, ông bỏ học để bắt đầu kinh doanh và nhanh chóng được xếp hạng vào nhóm Fortune 500. Với lịch sử gia đình hoành tráng đó, tôi ra đời sau khi được lắp ráp khá hoàn chỉnh, từ cấu hình chuẩn ban đầu, tôi được cài đặt tăng dung lượng đĩa cứng và bộ nhớ RAM lên gấp đôi để dễ tiếp thị rồi được đem trưng bày trong cửa hàng Wal-Mart ở Mexico dưới dạng sản phẩm mới tung ra thị trường, và nhanh chóng được các đại gia để mắt đến.

2. Lần hôn phối thứ nhất, với đại gia kinh doanh

Hồi đó, ở Hoa kỳ đang có trào lưu các đại gia tự trang trí bằng chiếc laptop kè kè bên mình; nước Việt Nam mình sau này mới học đòi, thay thế trào lưu trước 1975 như đồng hồ Omega ở miền Nam và đài Xiêng Mao ở miền Bắc. Người đầu tiên tôi được gả bán có tên đầy đủ là ông Lê văn Quỷnh, nhập cảnh sang Hoa kỳ theo diện HO trong chương trình ODP từ năm 80 của thế kỷ trước, hiện ở quận Cam, bang California. Trong quân đội Saigon trước đây, ông chỉ đóng được đến lon Trung Tá là cao nhất, nhưng đó chỉ là thành quả công sức điếu đóm của ông với viên tướng vùng qua khá nhiều năm, nên ông biết mình rất khó phát triển về đường binh nghiệp; ông quyết định rẽ nhánh sang đường khác. Cùng với các anh chị em, con cháu ở gần nhà, ông mở tổ hợp nhỏ làm nail chui, bắt đầu từ những người thân biết ít nhiều nghệ thuật trang điểm. Dần dần nghề dạy nghề, tổ hợp của ông ngày càng phát triển, trở thành một tiệm làm nail chính thức. Ông Quỷnh trở thành chủ tiệm, đổi tên mình thành Levy Quynce, để xóa mờ cái tên Quỷnh đầy tính hai lúa; cái tên mới cũng không xa lạ với bà con họ hàng, đồng nghiệp, nên tiếp thị nghề nghiệp để tự quảng cáo cũng thuận tiện. Dĩ nhiên, ông tự trang bị một bề ngoài khá hoàng tráng: áo quần complet Versaca, giày Moccasins Lacoste, nhẫn đeo tay Skymond Luxury, chỉ riêng xe hơi vẫn đơn giản là chiếc Chevrolet 4 chỗ. Vợ ông, bà Mái nay đổi tên thành Mary Levy rất Mỹ, đề nghị ông đổi xe Mercedès mới ra lò, ông gạt ngay: Tụi Tàu khựa không làm Mercedès giả, bà biết đó! Bù lại, ông bà quyết định sắm tôi, con Dell I5 thế hệ đầu, nhân chuyến đi chơi Mexico miễn phí do Hội Đồng Hương tổ chức, để trang trí bổ sung. Cả năm đứa con của ông chỉ được nhìn ngắm tôi bên ngoài, sờ đến chiếc bao da bọc tôi bên trong là tối đa, còn vợ ông, bà Mary Levy, thỉnh thoảng được phép đụng vào bàn phím, vì sợ lây virus bên ngoài vào máy, theo ông giải thích. Do đó, tôi về với gia đình ông Levy gần một năm mà vẫn còn trinh nguyên, mấy phím gõ trên keyboard thỉnh thoảng mới được ông chạm nhẹ vào khi họp với đối tác: ý tứ để trao đổi thì ông sắp sẳn trong đầu, chỉ giả vờ mở nắp tôi ra, liếc mắt nhìn tôi cho có lệ rồi phát biểu ào ạt ý tưởng trong đầu. Trong khi đó, các đối tác của ông, được bố trí ngồi ở cự ly khá xa để không thấy rõ mặt tôi, thường gật đầu thán phục tác phong làm việc đầy tính khoa học của ông.

Tôi cứ tưởng mình sẽ phải tham gia vở hài kịch lâu dài, thì một năm sau, duyên số đưa đẩy đã rẽ ngoặt, đưa số phận tôi sang một hướng khác. Trước hết là từ ông Quynce. Một đồng đội tên Nam, được nhập cảnh theo diện V11 của chương trình ODP, vì có thời gian lái xe cho hãng RMK-BRJ chuyên xây dựng đường sá trước khi về lái xe cho ông, hiện đang ở Los Angeles cũng đang mở một Trung tâm Thẩm Mỹ, được công nhận bởi Hội đồng Thẩm Mỹ, cơ quan có thẩm quyền toàn quốc trong ngành thẩm mỹ chăm sóc sắc đẹp. Ông này muốn mở một Chi nhánh ở quận Cam, và có ý định chọn ông Quynce phụ trách Chi nhánh. Trước đây đã làm sếp, nay chỉ mong làm lính cho anh lái xe cũ, ông Quỷnh muốn tìm mọi cách để lấy lòng Nam, ông quá mừng khi biết Nam có cậu con trai là Huy, rất mê chơi game online trên máy tính. Ông Quỷnh quyết định bỏ con săn sắt bắt con cá rô, đem laptop còn gần như mới tinh là tôi tặng cho Huy, nhằm biến dự định Giám đốc Chi nhánh của mình thành quyết định chính thức. Lúc này, đã xuất hiện lứa I5 thế hệ 2, với các tiến trình 32nm, 22nm với lõi kép và lõi tứ, với vi kiến trúc Sandy Bridge, tốc độ nhanh hơn nhiều, chắc ông Quỷnh nhắm đến các trang sức hiện đại này để thay tôi.

3. Lần hôn phối thứ hai, với thiếu gia lãng tử

Cậu thiếu gia Huy đối xử với tôi khác hẳn ông đại gia Quỷnh: ông gượng nhẹ bao nhiêu thì cậu Huy hùng hổ bấy nhiêu, có thể vì tay thanh niên nhanh nhẹn và mạnh mẽ hơn tay ông già, mặt khác, các chương trình mà cậu Huy sử dụng chủ yếu là các game online như bắn cá, đua xe hay mạnh bạo hơn, đá banh, chiến tranh lãnh thổ… Bàn phím của tôi bắt đầu rệu rã dần, con chuột điều khiển cũng bắt đầu trở chứng, thỉnh thoảng cứng đơ chỉ sau vài tháng sử dụng. May thay, loại chuột quang đã ra đời thay loại chuột cũ dễ bị nhiễm bẩn, còn với bàn phím, chỉ cần lắp thêm một bàn phím phụ ở thiết bị ngoại vi qua cổng USB là thay thế được bàn phím gốc. Nhưng thật ra, bàn phím gốc vẫn nhạy, chỉ bị ảnh hưởng vì những cú nhấn như búa tạ của cậu Huy mỗi khi chơi game thất bại. Hơn nữa, ông Nam ba cậu Huy bắt đầu bực mình khi thấy việc học con mình sa sút dần, đêm nào cũng thức đến hai ba giờ sáng để hôm sau lại ngủ li bì, nhiều hôm bỏ cả giờ học. Sau nhiều lần bắt phạt, cậu Huy hứa ra năm mới, sang học kỳ mới sẽ chăm chỉ hơn, nên ông Nam đồng ý cho cậu về quê thăm ông bà nội ở Việt Nam thay ông Nam đang bận kinh doanh, nhân dịp nghỉ Lễ Giáng sinh đến Tết dương lịch tiếp theo của năm đó.

Không ngờ đây là bước ngoặt lớn của tôi. Ngoài trò mê chơi game, Huy còn mê cá độ đỏ đen, đặc biệt là cá độ bóng đá. Thời điểm cuối năm Huy về nước, đúng lúc đang diễn ra lượt bán kết lượt về AFF cup ở sân Mỹ Đình. Lượt đi, Việt Nam đã thắng Philippines 2-1, chỉ cần hòa ở lượt về là vào chung kết. Đa số dân cá độ đều bắt Việt Nam thắng, thậm chí còn chấp nửa trái trong 90 phút. Nghe các bạn mồi chài, rủ rê, Huy cũng bắt Việt Nam, lấy toàn bộ tiền dự định mua vé về nước đặt cược. Cuối cùng, với kết quả 4-2 nhưng khốn khổ thay lại nghiêng về đối thủ. Thế là Huy phải bán tháo hết mọi thứ có trên người để gom đủ tiền mua vé lượt về, đồng hồ, áo quần, dĩ nhiên chiếc laptop trên trời rơi xuống cũng cho đi nốt. Tôi biết số phận mình lại long đong nhưng nghĩ kỹ cũng chẳng lưu luyến gì cậu Huy nữa, thân tôi bị vùi dập lâu nay về cả vật chất lẫn tinh thần đã đủ lắm rồi. Tôi được đạt yên vị trong hộc tủ một tiệm bán linh kiện máy tính, chờ ngày được sang tên cho chủ mới, tức là cuộc hôn phối mới.

4. Lần hôn phối thứ ba với nhà gõ đầu trẻ 

Người thứ ba đến tìm hiểu tôi có cái dáng cù lần, ngờ nghệch, của lão nông dân mới trúng vụ vụ mùa, tuy có vẻ học thức đôi chút. Tôi biết dung nhan của mình đã tàn tạ nhiều qua thời gian dày vò của thiếu gia lãng tử Huy nên mặc cho lão săm soi nhìn ngắm. Thử qua mấy cổng USB, thấy đọc tốt, lão nông dân gật gù. Anh thợ bán linh kiện thật thà: Card đồ họa VGA hơi yếu, lão càu cạu: Tôi mua máy có phải để chơi game đâu? Có dây thử cổng SCSI không? Thử qua thấy ngon lành, lão mới mỉm cười, yêu cầu: Phần cứng tạm được, anh chia ổ cứng làm ba, cài trên đĩa C cho tôi bộ Windows 10 kèm Office 13 nhé, cả Easy Driver, chép luôn bộ ghost vào ổ D. Phần mềm miễn phí nhé! Hóa ra tay nông dân này cũng biết ít nhiều, tôi thấy nê nể hơn một chút. Đến khi thử bàn phím, thấy có vài phím hơi xộc xệch, anh thợ giả lả: Giá định bán là bốn triệu, em bớt hai trăm ngàn bàn phím và chuột không dây, được không? Lão nhăn mặt: Chuột trăm tám, bàn phím ngoài một trăm, giá bán ở Hạ Trắng, chú điện hỏi đi! Lão còn nắm giá linh kiện sát hơn cả thợ nữa. Càng tốt, gặp được kẻ biết người biết của, chắc yên thân hơn khi ở với đại gia Quỷnh và thiếu gia Huy. Tính ra, giá trị của tôi khi đến tay người chủ thứ ba này tính ra chưa đến hai trăm đô la, bằng một phần năm số tiền đại gia Quynce Levy phải bỏ ra khi rước tôi về. Nhưng nếu so với mặt bằng thu nhập thì ông Quỷnh chi một phần mười thu nhập tháng từ tiệm nail, trong khi lão nông dân Hóa chi cả tháng lương để đưa nàng về dinh.

Sau đó, nơi ở thường xuyên của tôi là chiếc ba lô cũ mèm, gần rách nát mà lão nông dân hằng ngày đeo sau lưng. Thật ra, lão là giáo viên dạy toán và những môn liên quan, trong thời buổi ngành giáo dục đề ra quyết sách tin học hóa khi giảng dạy, đương nhiên các giáo viên đứng lớp phải tìm cách tậu cho mình một chiếc laptop, vì có mấy khi giáo viên quèn như lão giành được chiếc laptop phân chung cho bộ môn để giảng dạy tiết của mình?

Ngoài chương trình Tin học văn phòng phổ biến MS Office có sẳn, lão cài thêm cho tôi đủ thứ phục vụ cho việc lên lớp: trước hết là chương trình diệt virus Kapersky để chống ngoại xâm, rồi lão tạm quên MS Word để soạn thảo văn bản bằng AMS-T_EX với khả năng soạn công thức toán linh hoạt hơn, thêm cả phần tính toán Maple để dạy cho học viên các lớp đại học hóa ngành Toán khi đào tạo từ xa những kiến thức tính toán cơ bản về số học, giải tích, đại số… rồi những ứng dụng chuyên sâu của MS Excel cho phần thực hành môn Xác suất – Thống kê. Lão cũng chú tâm mở rộng nghiên cứu khoa học khi ứng dụng AMS-T_EX để lập chương trình chọn đề trắc nghiệm ngẫu nhiên từ ngân hàng đề có sẳn, song song với các chương trình khác trên nền tảng MS Word. Ngoài ra, lão còn chuyên tâm tìm hiểu phần Hình học sơ cấp, môn học yêu thích từ khi đi học, nghiên cứu những áp dụng hình học, và đại số để giải quyết các vấn đề thực tế hàng ngày. Quả thật, tôi phải lao động khá vất vả khi về với lão, nhưng vẫn cảm nhận được cái thú vị được phục vụ trí tuệ, chứ không phải loại lao động phổ thông cày bừa như với cậu Huy. Lão cũng có vẻ gắn bó với tôi, không phải nâng trứng, hứng hoa như ông Quỷnh mà giữ gìn tôi, nói đúng ra là thông tin do tôi lưu giữ, khá cẩn thận, khó ai được phép cắm USB vào máy của lão… Tôi biết sau mình, đám hậu sinh lần lượt được xuất xưởng đến thế hệ 5,6,7, thậm chí I7 rồi, nhưng lão Hóa vẫn muốn làm ra những thành phẩm với cấu hình tối thiểu còn khá hạn chế, điều đó sẽ thuyết phục người sử dụng…

Tôi tưởng mình sẽ gắn bó lâu dài với lão, nhưng số mệnh lại đưa đẩy tôi theo chiều hướng khác. Kỹ tính như lão Hóa, tôi đoán ngoài vợ lão ra, khó ai được lão vừa lòng, thì nay lại thấy. Trong số hàng ngày sinh viên đủ chuyên ngành mà lão có dạy Toán, có cậu Thu đã đạt được hai điểm 10 môn Toán A1, và cả Toán A2, do lão dạy, đến khi chấm bài, soi đi soi lại, bới lông tìm vết mãi, lão buộc lòng phải phết điểm mười, trong khi sinh viên học với lão, được điểm chín là có thể khoe khoang khắp trường… Thu là con một gia đình nông dân ở xã Hải Dương nghèo khổ của huyện Hải Lăng đất Quảng Trị, từ khi đi học không biết khái niệm học thêm là gì, chỉ theo đuổi kiến thức bằng sách giáo khoa thuần túy. Trong lớp, Thu không được xếp diện xuất sắc do điểm phong trào thua nhiều bạn trong lớp có điều kiện hơn, nên ít được tập thể chiếu cố. Ngành Công nghệ Cơ khí mà Thu theo đuổi đòi hỏi khá nhiều công cụ hiện đại, mà trước sau, Thu chi có chiếc máy tính bấm tay Casio-500 mua lại của bạn bè với giá khá rẻ khi thi đại học. Sau khi lẳng lặng tìm hiểu kỹ gia cảnh của Thu, lão Hóa thỏa thuận gả tôi cho Thu với giá đã mua, sẽ thanh toán trong bốn năm, kể từ ngày Thu tốt nghiệp đi làm. Thỏa thuận được ký kết trong quán cà phê của căn tin nhà trường, trong đó lão Hóa nói rõ: Nếu có nhu cầu nâng cấp, Thu có thể thay linh kiện hoặc thay cả tôi, tiền thanh toán để lo cho hoạt động từ thiện tương tự, khỏi trả cho Hóa…

5. Lần hôn phối thứ tư, với em gái còn vắt mũi chưa sạch

Đang mùa CoVid, thành phố Huế thường xuyên được xếp màu cam, nên ngành giáo dục cứ liên tục thay đổi hình thức học tập: hôm trước đang tập trung gặp gỡ ở trường với khẩu trang gần kín mặt theo quy định 5K, thì hôm sau lại phải chuẩn bị mạng wifi thật chu đáo để lên lớp trực tuyến. Khi đó trang phục trên người có thể thoải mái hơn, nhưng phải quan sát trước tầm nhìn chung quanh của máy, để tránh những tình huống bất ngờ. Học sinh nghèo khó không dễ sắm điện thoại thông minh, chỉ hy vọng những chiếc laptop cũ, giá rẻ. Bây giờ tôi đang giao duyên với H’Bia, một em gái lớp 6 Trường THCS Hồng Vân, A Lưới cũng thuộc tỉnh Thừa thiên Huế. Quá trình gặp gỡ khá hy hữu: chuẩn bị làm luận văn tốt nghiệp, nhờ nguồn tiền tích lũy được qua mấy tháng thực tập, anh sinh viên Thu tự trang bị được một chiếc I7 Dell Precision 7540 loại second hand do anh bạn nước ngoài về nước không dùng nữa; nhớ lời dặn của thầy Hóa, anh liên hệ hội Chữ Thập Đỏ của Tỉnh, và theo chương trình Sóng và Máy Tính cho em được Tỉnh phát động, tôi được chuyển giao cho H’Bia, một học sinh giỏi của trường Hồng Vân, vừa mới mồ côi cha vì dịch CoVid. Tôi biết mình đã qua khỏi thời xuân sắc rồi, chỉ phù hợp với các em mới tập tễnh làm quen với khoa học, thôi thì cứ giúp các em, giúp đời trong mọi khả năng của mình. Tôi hy vọng rằng cuộc sống của tôi sẽ chấm dứt việc phiêu lưu từ đây, các cuộc hôn phối từ người lớn tuổi là ông Quỷnh đến người trẻ tuổi nhất là em H’Bia đã cho tôi nhận ra chân lý: cuộc sống của mình là xứng đáng khi đem lại được lợi ích cho người khác.

(thân tặng em Lê văn Hòa, với những tình cảm trân quý)