Thứ Bảy, 14 tháng 2, 2026

Truyện ngắn 50

 

ĐÊM KHUYA KỂ CHUYỆN

Truyện ngắn của Quỳnh Anh

Từ đầu tuần, Sở Điện lực đã thông báo trên gmail: … cắt điện trạm biến áp Lịch Đợi 2 - AC530082, 20:00-23:00 chủ nhật… để sửa chữa sự cố lưới điện... Chủ nhật, ăn tối xong, chẳng biết làm gì, hai chị em cùng phòng trọ rủ nhau pha 2 ly trà sâm tố nữ, vừa uống vừa ngắm trăng rằm qua cửa số, và kể lại cho nhau nghe những kỷ niệm trong quá trình đi học.

 

A/ Lời kể của Minh Anh, sinh viên năm cuối, ngành Răng Hàm Mặt:

Ông nội Hoàng Thanh của tôi mất tháng 4/1975, khi đang là trợ lý của chuẩn tướng Lê Quang Lưỡng, ở Văn phòng Bộ Chỉ huy Sư đoàn Nhảy dù Thiên thần mũ đỏ của quân đội Saigon, mang lon đại úy. Vì vậy, sau 30/04/1975, gia đình nhà nội mang cái án treo lơ lửng có nợ máu với Cách mạng, theo lời phê trong lý lịch của ông Đinh Việt, Bí thư xã Phú Thứ (nay thuộc thị trấn Phú Đa, Phú Vang) dù ông nội, trước khi mất vì đạn pháo, không biết khẩu súng dài ngắn thế nào, quanh năm suốt tháng chỉ ngồi ở bàn giấy, với cây bút trên tay. Khi đó, ba Tâm của tôi đang trọ học trên Huế, học lực xếp hàng tháng trong lớp 12A trường Hàm Nghi, không bao giờ xuống thứ nhì…

Thế nhưng, dù ba làm bài khá suôn sẻ trong kỳ thi tuyển vào Đại học Y khoa, các thầy cô giáo chấm thử mấy bài thi Toán-Hóa-Sinh qua giấy nháp ngầm cho điểm trên 20 cả 3 môn, cả gia đình hy vọng rất nhiều, nhưng giấy báo trúng tuyển như bị bốc hơi biến mất, trong khi bạn cùng lớp - học kém hơn Ba nhiều - đã làm thủ tục nhập học ở các trường đại học Sư phạm, Khoa học, thậm chí cả Y khoa cả tháng rồi… Ba đành tặc lưỡi, chôn vùi mộng công danh, nghe lời ông bà nội, lập gia đình với Mẹ, cô láng giềng ít học, chấp nhận làm bạn với con trâu, lưỡi cày… Cho đến một buổi sáng, đang ngồi khuất sau cột nhà quán cóc, nhâm nhi ly cà phê đen, ba nghe rõ ràng tiếng khê nồng hơi men của ông bí thư xã Đinh Việt, bên chén rượu gạo: Tao báo với Tuyển sinh Tỉnh rồi: Gia đình thằng Tâm có nợ máu, thằng Tân anh nó đã lỡ học đến năm 3 Sư Phạm là nhiều, số thằng em chỉ đáng đi cày thôi! Phẫn chí, Ba làm đơn tình nguyện tham gia nghĩa vụ quân sự - thường ưu tiên cho những gia đình cách mạng, kỳ lạ thay, lại được Xã thông qua dễ dàng…

Một năm sau, tình hình chiến sự với Kmer Đỏ ở Tây Ninh trở nên sôi động. Đến gần Tết, giấy báo tử của binh nhất Hoàng Thanh Tâm được Văn phòng Quân khu 9 gởi về xã rồi về đến nhà, mẹ tôi khóc ngất trong tang lễ rồi thắt chặt vành khăn tang, quyết chạy chợ với gánh hàng xáo, nuôi hai con ăn học... Thật trớ trêu, từ diện gia đình có nợ máu vì ông nội Thanh, chị em tôi lại trở thành con liệt sĩ nhờ ba Tâm!

Thương Mẹ, ý thức vai trò chị cả, tôi nỗ lực học tập từng ngày, cuối năm lớp 9 đã trịnh trọng nói trước bàn thờ, nhân ngày giỗ Ba: con hứa sẽ cố thi đậu vào Đại học Y Huế, học thay Ba… Thật vậy, lần lượt qua từng lớp ở Tiểu học Phú Đa 1, Trung học cơ sở Phú Đa, Trung học phổ thông Nguyễn Sinh Cung, tôi luôn thuộc 3 vị trí dẫn đầu về học lực.

Sau kỳ thi tốt nghiệp phổ thông với mức điểm khá cao, tôi nộp đơn xin học ngành Răng Hàm Mặt (theo lời khuyên nửa đùa nửa thật của bác Tân, giáo viên ở Krông Pak, Đắc Lắc: chữa 32 cái răng dễ có bệnh nhân hơn chữa tim, gan, dạ dày… chỉ có một, trúng tuyển với số điểm xét vượt xa điểm chuẩn, không nhờ cậy đến các diện chuẩn ưu tiên (con liệt sĩ) và khu vực (Phú Vang)! Riêng em Huy tôi, học hết phổ thông, đã an phận lao động xuất khẩu theo ngành dệt may bên Hàn quốc, lâu lâu gởi ít tiền dành dụm về cho Mẹ…

Vấn đề cốt yếu là, học phí ngành Răng Hàm Mặt đến mấy chục triệu đồng mỗi quý, gánh hàng xáo của Mẹ kham sao nổi? Ba năm học đầu, tôi tích cực tìm việc làm thêm: ngoài mấy lớp dạy kèm Tiếng Anh, nhờ ngoại hình tương đối với chiều cao 165cm, tôi được tuyển làm tiếp viên ở quán bar Astar đường Hùng Vương với mức lương khá; thi thoảng, tôi được Mẹ tiếp tế vài triệu đồng, có lẽ trích từ tiền em Huy gởi về… Một thời gian sau, tôi thôi làm tiếp viên, để tránh những đề nghị sống sượng qua đêm nhé em của mấy ông khách mất nết…

Qua năm học thứ 4, qua giới thiệu của bạn bè, tôi tiếp xúc với Hội Bảo Trợ Sinh Viên Y Khoa (BTSVYK), mà Hội Trưởng là một Giáo sư ngành Y đã về hưu, nghiên cứu một thỏa thuận – đúng ra là hợp đồng – khá đặc biệt: sinh viên nghèo, học giỏi có thể được vay tiền để trả học phí, và trả nợ dần khi tốt nghiệp. Theo Thỏa thuận, Hội sẽ thanh toán giúp học phí quy định các kỳ của sinh viên; bù lại, chậm nhất sau khi tốt nghiệp, sinh viên nhận bảo trợ sẽ trích 20% lương tháng để trả nợ dần, với lãi suất tính theo công nợ hiện hành của Vietcombank. Tôi nghĩ, nguồn vốn cho vay có thể từ một nhà đại gia nước ngoài, muốn qua hoạt động từ thiện, mua tiếng Phúc Đức. Điều đó không quan trọng, vấn đề là tôi (đang chết đuối về tài chính) đang vớ được chiếc phao cứu sinh ngay trước mắt… - chứ vay tiền Ngân hàng nhiều thủ tục rất nhiêu khê, các điều kiện thế chấp, tín chấp…, tôi đào đâu ra?

Sau khi nộp đủ hồ sơ: bản sao (có công chứng) của học bạ, bằng khen khi đạt Giải Tiếng Anh cấp Tỉnh hồi phổ thông, bảng điểm thi tốt nghiệp trung học, giấy chứng nhận học sinh Giỏi 3 năm đầu ở Trường, tôi xúc động rơi nước mắt khoe với Mẹ giấy xác nhận Thành viên Nhận bảo trợ của Hội: tờ giấy Bristol khổ A5 này không thể quy đổi thành tiền mặt hay ngoại tệ, nhưng khẳng định cho tôi thấy công sức nỗ lực học tập bao nhiêu năm đã được công nhận, dù đằng sau nó, trong tương lai, gánh nặng tài chính bắt đầu đè nặng trĩu hai vai…

Theo lời khuyên của thầy Toại Trưởng Khoa, tôi liên hệ xin giúp việc chuyên môn cho Trung tâm Nha khoa Nụ Cười Việt đường Nguyễn Huệ. Sau nhiều lần thử tay nghề khá chặt chẽ, tôi được nhận vào làm các nhiệm vụ đơn giản: thăm khám, chẩn đoán qua phim X-quang, lấy cao răng, trám răng sâu, nhổ răng thường / răng sữa, hướng dẫn vệ sinh răng miệng, dưới sự giám sát, kiểm tra của các đàn anh, đàn chị trong Trung tâm… Công việc tương đối sát với chuyên môn đang học (so với công việc tiếp viên quán bar) giúp tôi tự tin hơn trong xã hội, trước mắt có thể trả dần khoản nợ học phí mà Hội BTSVYK tài trợ. Từ khi đó, tôi giới hạn việc ăn mặc, chi dùng trong cả tháng ở mức tối thiểu có thể, để đúng ngày 25 mỗi tháng, trích ra được năm triệu đồng từ khoản lương của Trung tâm,, chuyển về tài khoản Vietcombank 0161000… HO THI HIEN (số tài khoản này, tôi học thuộc lòng) với ghi chú Hoang Thi Minh Anh chuyen tien theo Thoa Thuan 3213 - nội dung đã quy định trên Giấy Thỏa Thuận của tôi với Hội, còn HO THI HIEN là ai? Hồ thị Hiên, Hồ thị Hiền, Hồ thị Hiển, ở đâu, làm gì, tôi không tìm hiểu, không dám tò mò phạm vào quy định chặt chẽ ngành Ngân hàng. Tôi tính nhẩm, theo đà này, sau khi tốt nghiệp, chỉ 1-2 năm công tác – thầy Toại, Trưởng Khoa tiết lộ ý định đề nghị Trường giữ tôi lại để làm công tác giảng dạy, ngoài ra Bệnh viện Hoàng Anh Gia Lai cũng đã bắn tiếng xin gởi gạo để tôi về đó, với mức lương khá hậu hĩnh, tôi có thể trả hết món nợ ơn nghĩa của Hội BTSVYK.

 

Chiêu một ngụm trà, Minh Anh nhỏ giọng: Xin lỗi Quỳnh, mình hơi dài dòng về quá khứ, đó là niềm trăn trở từ cái chết của ba, khi mình còn nhỏ… Đến khi lớn lên, muốn nói chuyện thì Mẹ đã lớn tuổi, khác thế hệ khó tâm sự, em Huy thì ở xa, nay có Quỳnh ở cùng phòng, cùng lứa tuổi, mình mới có dịp xổ bầu tâm sự ra. Tới phiên Quỳnh rồi, Quỳnh cứ nói hết đi, chắc còn lâu mới Nhà Trọ mới có điện lại. Xuân Quỳnh mỉm cười, nhỏ giọng… Chưa chắc chuyện mình kể lại ngắn hơn của Minh Anh đâu…

 

B/ Lời kể của Xuân Quỳnh, sinh viên năm cuối, ngành Y đa khoa:

Ở bản Cà Xen chó ăn đá, gà ăn muối của xã Thanh Hóa, Tuyên Hóa, Quảng Bình, trên đỉnh dãy Trường Sơn, gia đình tôi thuộc diện hộ nghèo. Bọ Mạ cưới nhau khi Nhà nước chưa phổ biến chủ trương Kế hoạch hóa Gia đình; tuy nhiên, tính trước khó khăn của nhà nghèo đông con, khi em Giao tôi cất tiếng khóc chào đời - tôi vừa hơn 2 tuổi, Bọ Mạ xác định ngay: Con cái nhà mình có đủ nếp tẻ rồi, thôi ngừng sinh đẻ để nuôi con ăn học, thoát kiếp nghèo! và thực hiện mọi biện pháp tránh thụ thai cổ truyền biết được…

Đến tuổi quy định, hai chị em Quỳnh, Giao chúng tôi được Bọ Mạ cho đi học ở trường tiểu học Thanh Lạng, rồi phổ thông cơ sở Tiến Hóa,

cách nhà khoảng trăm quăng dao. Hàng ngày, khi Bọ Mạ mải mê bán mặt cho đất, bán lưng cho trời trên mấy thửa ruộng bậc thang, nhiệm vụ ở nhà của tôi, ngoài những buổi học, chỉ đơn giản chăm sóc con lợn nái lang để kiếm lứa lợn giống, đàn gà vịt chục con để lấy trứng, lâu lâu giết thịt, mấy vồng rau đủ loại để bữa ăn có chất xơ, của em Giao là chăn con bò Vá nuôi chung với nhà bác Xuân hàng xóm, thỉnh thoảng mò cua, bắt tép… để cải thiện bữa ăn, thời gian còn lại tập trung lo bài vở cho thật tốt – Bọ Mạ mới qua lớp xóa nạn mù chữ, chỉ nói đến thế... Cuối các năm học, tôi luôn - đôi khi có cả Giao nữa - mang phần thưởng học sinh Khá Giỏi (chỉ vài cuốn vở 48 trang do thầy Hà, hiệu trưởng trao tặng kèm giấy khen) về nhà khoe, được Bọ trân trọng đặt lên bàn thờ Ôn Mệ, thắp hương khấn và tổ chức liên hoan: cả nhà ăn cơm trắng,  không độn ngô, khoai, sắn; nếu hôm trước, Mạ hoặc em Giao mò được mớ cua đồng thì đúng là đại tiệc

Khi tôi thi đỗ đầu vào Trường trung học phổ thông (trước đó, gọi là cấp 3) Triệu Hải (tên cũ là Triệu Phong, tên bây giờ là Thị xã Quảng Trị), Đoàn Trường xét cấp cho tôi suất học bổng Cùng Bạn Đến Trường, được những một trăm năm mươi ngàn đồng mỗi tháng trong suốt ba năm học, cả gia đình tôi quá tự hào đón nhận niềm vinh dự... Ngoài ý nghĩa vật chất ở thời buổi gạo châu, củi quế này, học bổng còn khích lệ tinh thần cho tôi vượt nhiều gian nan, thử thách: cuộc sống khó khăn khi ở xa gia đình hàng trăm cây số, kiến thức phổ thông trung học có nhiều môn học mới, đòi hỏi tập trung đầu óc liên tục. Mỗi cuối tháng, Bọ (thương binh loại 2 trong chiến tranh) hoặc Mạ (với chứng thấp khớp mãn tính) phải trèo đèo, lội suối mang gạo ngô, khoai sắn, mắm muối… từ bản Cà Xen, đón xe ra để đóng góp với gia đình cậu mợ, nơi tôi đang ở trọ để học… Còn em Giao – tội nghiệp – xong lớp 9 đã xin nghỉ học, làm công nhân ở Công ty Lâm nghiệp Đường 9 nhằm đỡ miệng ăn, cuối tháng lại có lương gởi về nhà - sức em khó học thành công như chị được, như em nói trong thư gởi cho tôi…

Tôi hiểu, mỗi người trong nhà đã hy sinh quá nhiều cho việc học của tôi, nên hạ quyết tâm nỗ lực học tập. Tôi ngoảnh mặt trước những trò vui chơi giải trí, các mẫu mã thời trang thu hút giới trẻ … để tập trung vào việc học, dứt khoát ngó lơ những chiếc áo đẹp dù đang kỳ hạ giá... Ba năm liền, tôi vẫn trung thành với chiếc áo cổ lá sen thừa hưởng của Mạ, dành tiền túi để photocopy những tài liệu học tập quý giá. Các bạn trong lớp gọi tôi là (sœur) Quỳnh, tên gọi đặc trưng cho nếp sống khổ hạnh của nhà tu kín. Ước mơ trong thâm tâm tôi là học thành bác sĩ, trước mắt để điều trị bệnh thấp khớp mãn tính của Mạ, sau đó góp phần nâng cao sức khỏe người dân bản Cà Xen thân yêu.

Tôi tốt nghiệp phổ thông với 35,85 trên 40 điểm (gần như loại Giỏi), nhưng không lấy làm tự mãn vì biết trước mắt, còn khá nhiều sĩ tử đang chen nhau trước cổng trường Đại học Y Dược Huế khá hẹp. Điểm chuẩn năm trước là 25,5 cho 3 môn, mà tôi chỉ mới đạt 25,1! Đến hôm đang thổi harmonica (gặm bắp ngô) ở nhà cậu mợ, nghe đọc trên mạng, điểm chuẩn ngành Y đa khoa là 25,10, tôi nhẩy cẩng lên, khác hẳn tác phong khắc khổ hàng ngày của xơ Quỳnh: cuối cùng, tôi đã lách được vào khe cửa hẹp của ngôi trường mơ ước!

Sau giây phút vỡ òa sung sướng, tôi bàng hoàng nghĩ đến những khó khăn phải đương đầu. Đậu vào Đại học Y chỉ là bước thành công đầu tiên, trước mắt còn bao nhiêu gian nan trắc trở, tưởng chừng vượt quá khả năng của tôi... Vấn đề đầu tiên vẫn là tiền đâu? sáu năm học không phải ngắn, với một con bé rừng rú như tôi, từ đỉnh Trường Sơn, bước đầu hòa nhập vào đất Huế của vua chúa, của tầng lớp quý tộc… Đã đành trời sinh voi thì sinh cỏ, tôi có thể ăn mắm ăn muối, xin ở ký túc xá rẻ tiền theo chính sách ưu tiên của người dân tộc, nhưng tìm đâu ra tiền để trang trải học phí, mà mỗi học kỳ lên đến hơn chục triệu đồng, bằng tiền cả con bò Vá đang nuôi chung với hàng xóm? Quê tôi có lệ: gia đình có cố gắng lắm, cũng chỉ nuôi con cái ăn học hết năm thứ nhất đại học, sau đó con cái phải tự xoay xở, kiếm việc làm thêm để lo ăn ở, đi lại, quan trọng nhất là học phí… Đói thì đầu gối phải bò, tôi lần tìm các khả năng để tự sinh sống…

Trước hết là tìm chỗ ở thuận tiện cho sinh hoạt, học tập. Được bạn bè giới thiệu, tôi lần ra một khu nhà trọ mang tên Tông Giật - nghe rất hầm hố, sau bác Huân chủ nhà giải thích là nói lái từ chữ Dân Tộc với chủ trương: ưu tiên cho sinh viên người dân tộc thuê… Nhà trọ nằm khuất sau ga Huế, tuy hẻo lánh nhưng lại khá gần Đại học Y Dược tôi theo học, đi bộ theo đường tắt chỉ mất hơn mươi phút. Giá thuê phòng 2 người (vệ sinh riêng) khá mềm, so với ký túc xá - phòng 8 người, vệ sinh chung - chỉ nhỉnh hơn đôi chút, nhìn căn phòng khép kín 16 m2, tôi và chị Minh Anh - mới quen, học ngành Răng Hàm Mặt, thuê chung là vừa đẹp. Tôi cẩn thận hỏi kỹ tiền điện nước, biết đâu chẳng như loại vé máy bay tuy mang tên giá rẻ, nhưng cộng thêm phụ phí lại vượt quá giá vé phổ thông, ngạc nhiên khi biết đơn giá tính theo định mức của Sở Điện lực và Nhà máy Nước, chỉ cộng thêm phụ phí đèn thắp sáng hành lang. Hỏi ra mới biết, bác Huân là bộ đội Trường Sơn phục viên, nên luôn tạo điều kiện học tập cho người dân tộc quê quanh vùng Trường Sơn. Đúng là tôi gặp may, buồn ngủ, gặp chiếu manh rôi…

Tiếp đến là tìm nguồn thu nhập để giải quyết vấn đề cốt yếu: học phí! Qua Câu lạc bộ Gia Sư thuộc Đoàn Trường Y Dược, tôi liên hệ được gia đình họ Mai, có vẻ tương đối khá giả, đang có nhu cầu tìm người dạy kèm Toán cho chú nhỏ Tuấn học lớp 9, đang bị mất căn bản trầm trọng. Tự tin với khả năng kèm cặp Giao em ruột, từ học sinh yếu kém thành học sinh khá, tôi mạnh dạn nhận lời dạy kèm. Sau mấy hôm thử tay nghề, phá vỡ được thành kiến người dân tộc thường học kém, tôi chính thức nhận việc với mức lương khá hậu hĩnh: năm triệu đồng một tháng, với điều kiện các bài thi, kiểm tra Toán ở lớp phải đạt trên 5 điểm, và cuối năm thi đỗ vào lớp 10 bất kỳ trường nào của Huế. Tận dụng những buổi không học ở giảng đường, phòng thí nghiệm, thực hành ở bệnh viện, tôi lên lịch dạy kèm, cũng may Tuấn khá chăm chỉ, cần cù nên dần nắm được kiến thức căn bản.

Kết quả sau chín tháng kèm cặp là, Tuấn nhận giấy báo đỗ vào Lớp 10 trường Hai Bà Trưng danh giá, ông bà Mai Hùng vui mừng tặng thưởng cho tôi chiếc xe đạp Phượng Hoàng màu xanh cánh trả còn mới cứng, và tăng lương lên bảy triệu một tháng, với đề nghị kèm Tuấn liên tục đến khi thi đại học. Dù gánh nặng  học tập ngày càng lớn, tôi vẫn thấy gắn bó với họ Mai, nên nhận lời sau mấy ngày suy nghĩ. Công việc cứ trôi chảy như thế mấy năm liền, đến khi Tuấn đỗ vào khoa Công nghệ Thông tin, trường Đại học Khoa học, ông bà Mai Hùng đề nghị tôi xin phép Bọ Mạ - đại diện họ Đinh, cho phép họ Mai nhận tôi làm con đỡ đầu. Sau đó, ông bà sẽ thanh toán mọi chi phí học tập – kể cả học phí, đương nhiên, đã tăng lên khá nhiều theo thời gian – cho 3 năm đại học cuối cùng của tôi.

Tôi đang suy nghĩ về đề nghị của ông Mai Hùng, thì nhận được tin nhắn Zalo của Bọ - qua thời gian, Bọ Mạ đã cập nhật những tiến bộ của truyền thông như điện thoại, internet và những ứng dụng Zalo, Viber – với nội dung: Dì Dung, em Mạ con và Dượng Lý Ngọc Minh mới từ Bình Dương đến thăm nhà mình, nói chuyện rất lâu với Bọ Mạ. Nghe con học ngành Y, học phí khá cao, Dượng đang có điều kiện, muốn tài trợ cho con học tập. Bọ Mạ từ chối vì con đã nhắn tin có thể tự xoay xở, nhưng Dượng bảo cho phép Dượng đóng góp chút ít - như đã từng giúp nhiều hoạt động Khuyến học, và đưa luôn ngân phiếu 30,000 đô la Mỹ. Bọ Mạ để con suy nghĩ và quyết định. Tôi nhớ mãi câu Sống là cho, đâu chỉ nhận riêng mình của Tố Hữu nên quyết định thuyết phục Bọ Mạ chấp nhận đề nghị của ông bà Mai Hùng, và xin ông nhận lại tấm ngân phiếu của dượng Lý Ngọc Minh, xem như lòng tri ân của họ Đinh về nghĩa cử bao năm nay… Theo tôi nghĩ, cơ may

cuộc sống không đóng sập cửa trước bất kỳ ai, chỉ cần mình quyết vươn lên, thế nào cũng gặp điều kiện thuận lợi, gặp quý nhân phù trợ…

Tưởng thế là xong, nhưng sau khi thuyết phục được Bọ Mạ đồng ý và đến gặp ông Mai Hùng – bà đang đi công tác xa, câu chuyện lại xoay theo chiều hướng khác. Ông Hùng tâm sự với tôi: Thú thật với con, Ba là trẻ mồ côi từ nhỏ, cha mẹ chết vì bom đạn trong chiến tranh, không biết quê quán ở đâu, chỉ biết mình mang họ Mai… Ba được các sœur ở Mái Ấm Nguyệt Biều, Hội Dòng Mến Thánh Giá Huế nuôi dưỡng, cho học hành đến khi khôn lớn, rồi Ba học nghề trang trí nội thất, dần dần vươn lên trong xã hội, kinh doanh đủ các mặt, vươn dần ra khắp Đông Nam Á. Ba lập gia đình, sinh được mỗi em Tuấn thì học hành lại mất căn bản, một phần do Ba quá mải mê kinh doanh, may nhờ có con giúp đỡ, em Tuấn mới lấy lại được thăng bằng trong học tập, tương lai có thể nối nghiệp Ba… Lâu nay, Ba vẫn tìm nhiều cách hỗ trợ hoạt động của Mái Ấm Nguyệt Biều, là nơi đã nuôi dưỡng Ba thoát cảnh lang thang cơ nhỡ từ tấm bé. Tấm chi phiếu của Bọ Mạ con, Ba muốn cùng con đến Vietcombank làm thủ tục chuyển ra tiền Việt, rồi gởi đến tài khoản sœur Hiên đang phụ trách Mái Ấm, góp phần giúp các trẻ mồ côi như Ba trước đây… Mình đi 2 người, kiểm tra số tài khoản chính xác, gởi gần cả tỷ đồng, nhầm lẫn là lôi thôi…

 

Nhân lúc Xuân Quỳnh với chai nước lọc, rót vào ly trà sâm tố nữ đã cạn, Minh Anh ngắt lời: Xin lỗi, Quỳnh cho mình cắt ngang, số tài khoản của sœur Hiên có phải là Vietcombank 0161000… HO THI HIEN không? Xuân Quỳnh tròn mắt: Ủa, sao Minh Anh biết chính xác đến từng số lẻ như vậy? Minh Anh chưa kịp trả lời, thì đúng lúc đó, đèn sáng rực lên. Nhà trọ đã có điện…

(viết nhân dịp Trường Đại học Y Dược, Đại học Huế được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới 17/09/2011)

Chủ Nhật, 11 tháng 2, 2024

Truyện ngắn 49

 

ÔNG DƯỢNG VÀ BỐ GIÀ

Truyện ngắn của Quỳnh Anh

Khi đọc tiêu đề của mẩu tâm sự ngắn ngủi này, xin mọi người chú ý đến dấu sắc trong từ BỐ, tránh nhầm lẫn thành dấu huyền ra chữ BỒ tối kỵ: tôi là con gái vừa trưởng tràng, vừa út ít của Ba Mẹ, hồi học phổ thông đã dự thi Nữ Sinh Thanh Lịch (và vinh dự đạt giải ba) ở ngôi trường nổi tiếng đất cố đô, sau ngày thống nhất đất nước đã đổi tên từ một nhà vua triều Nguyễn thành nữ vương anh hùng đất Việt…

Gia đình bên Ngoại tôi vốn hiếu học: ông Ngoại, một cụ đồ nho (như trong thơ của Vũ Đình Liên) cùng bà ngoại (chỉ biết tề gia - nội trợ) nhắc nhau nhịn ăn nhịn mặc, dành dụm, tiết kiệm để nuôi con cái ăn học đến đại học, vào thời kỳ xã hội đang khuyến khích phổ cập tiểu học. Mẹ tôi là chị, học ngành Kinh Tế, được bổ nhiệm làm kế toán, và thăng dần thành kế toán trưởng Công ty Dược phẩm Thành phố; cậu út Tuân, chỉ ba năm sau khi học xong sư phạm Toán, vừa dạy phổ thông vừa học thạc sĩ, được trường QH danh giá tin tưởng, phân công dạy lớp Toán chuyên… Học theo ông bà ngoại, Mẹ luôn khuyên tôi: Người ta hay nói: Con gái có thì, nhưng Mẹ muốn con tập trung cho việc học, ít ra là bằng Mẹ, rồi mới tính chuyện hôn nhân. Do đó, Nhà ngoại - dĩ nhiên cả Mẹ, xem từ BỒ là cấm kỵ đối với tôi, tuổi đã hơn 18… Về chuyện này, quan niệm của nhà Nội, đúng ra là của Ba tôi (ông Nội mất sớm, mấy đời rồi đều độc đinh), lại hoàn toàn trái ngược, theo Mẹ nhận xét. Ngày tôi chào đời, sinh khó phải can thiệp, bác sĩ bảo về sau, khả năng Mẹ có thai rất thấp, Ba định đặt tên con là Hùng Anh cho có vẻ con trai, Mẹ phải nói mãi để đổi tên Hùng thành Quỳnh… Năm tôi lên sáu – vừa vào lớp một, Ba đã mấy lần bị bạn bè dè bỉu vai trò ông ngoại muôn năm, đã thuyết phục Mẹ cho tôi cắt tóc demi-garçon, mặc trang phục áo chemise, quần short, giày bata như con trai, thậm chí đăng ký cho tôi gia nhập môn phái Vạn An để trau dồi võ thuật; tóm lại, Ba muốn tạo tôi thành hình tượng một trượng phu tóc dài. Đôi lúc nhìn khung ảnh lộng kính, chụp tôi còn hỉ mũi chưa sạch, xúng xính trong bộ võ phục đen tuyền, trang trọng treo trên tường, bên cạnh ảnh của Ông Bà Nội và Ba Mẹ ngày cưới, tôi nghĩ mình là cô công chúa, sống trong lâu đài hạnh phúc mà không phải ai cũng có... Theo nhiều người nhận xét, tôi có tính cách nam giới, rất mạnh mẽ, quyết liệt, hễ bọn con trai cùng lứa khiêu khích là xắn tay áo xông vào, ục nhau ngay. Thình thoảng, tôi tâm sự với Ba Mẹ: Phải gì nhà mình có thêm đứa em trai nữa là đủ tiêu chuẩn điểm mười, Ba Mẹ nhỉ!

Từ tuổi 15, Ba rất gắn bó với tôi, theo thông lệ các buổi sáng trước khi đi làm hay rủ tôi chạy bộ mấy vòng, qua hai chiếc cầu vắt ngang sông,  rồi về ăn sáng ở quán điểm tâm – giải khát Trâm cạnh Cercle nautique, theo công thức tô-ly-điếu; tôi thường nhanh chóng thanh toán tô bún giò, ly bạc xỉu, trừ điếu thuốc lá Marlboro là nhường lại cho Ba. Sang 16, thỉnh thoảng tôi còn được Ba kéo đi cùng, đến  các buổi liên hoan để phá mồi, ở đó bạn bè trong Đội Xe của Ba thường ngâm thơ, không biết chép của ai: Cháu là con gái Trời cho đẹp, Tuổi mới mười lăm đã đẹp rồi! và đòi gởi rượu bia (thay vì gởi gạo) cho cô con gái rượu của Ba. Ba hay chép miệng: Con gái là con người ta, lớn mau đi cho Ba gả chồng, Ba sẽ nhận rể làm con trai… Mẹ chỉ ủng hộ các hoạt động thể chất, bảo vận động càng khỏe người, hay nhắc tránh ăn nhậu nhiều, chỉ bắt đầu lên tiếng phản đối Nó là con gái mà! trong buổi tiệc sinh nhật ở tuổi 17 tổ chức ở nhà, Ba nghe các chú trong Đội Xe của Công ty Vận Tải, bảo nam vô tửu như kỳ vô phong, ép tôi uống một chén mắt trâu quốc lủi… Quả thật, các thứ rượu nhẹ, rượu mùi… tôi còn ngửi thấy mùi thơm, nhắp môi thấy nhẹ nhàng lâng lâng, chứ quốc lủi đưa đến gần mũi đã muốn sặc... Từ đó, tôi gần gũi với Mẹ và nhà Ngoại hơn với Ba, khi cậu Út xem như cuốn từ điển sống về Toán, môn học mà tôi rất ngại suốt mấy năm phổ thông, Mẹ thường chăm sóc và hỗ trợ tôi giải quyết những vấn đề thuần túy phụ nữ, ngay Giải ba Nữ Sinh Thanh Lịch của tôi cũng nhờ công sức tư vấn của Mẹ khá nhiều…

Sau khi nhận giấy báo tốt nghiệp trung học phổ thông, ngày tôi chuẩn bị xong hồ sơ nộp để thi vào khoa Anh trường đại học ngoại ngữ, cũng là ngày mà tôi đối diện một sự kiện quá quan trọng, mới nghe tưởng là tin vui, sau nghĩ kỹ, tôi mới thấy chẳng vui chút nào... Sáng đó, chạy vận động buổi sáng xong, tôi vào quán Trâm với Ba; ăn xong tô bún bò giò heo, đang nhâm nhi ly bạc xỉu pha kiểu Saigon, tôi nghe giọng Ba trầm trầm: Ba báo với con một tin vui: tháng sáu qua, nhà mình đã đạt tiêu chuẩn điểm 10 mà con mơ ước từ nhỏ… Tôi tròn xoe mắt, mở to miệng nghe Ba nói tiếp, giọng hơi ngập ngừng: … Con đã có em trai, tên em là Zil, con gọi là Jean cũng được. Tôi ngớ người, nhớ lại hồi tháng sáu, Mẹ cùng cô Hằng, Giám đốc Công ty vào Khánh Hòa một tuần để họp với Tổng Công ty, sinh em đâu mà nhanh thế? Tôi vừa ấp úng: Nhưng Mẹ…, đã nghe Ba nói nhanh: Mẹ chưa biết đâu, Ba báo cho con trước, rồi chiều nay Bà Nội sẽ nói với Mẹ, thế là họ Huỳnh nhà mình có cháu trai nối dõi rồi! Mẹ của Zil là dì An, bạn học cũ của Mẹ, thỉnh thoảng con có gặp đó! Bàng hoàng như bị sét đánh ngang tai, ly bạc xỉu ngọt ngào trở nên đắng ngắt khi tôi nghĩ: cậu em Zil bắt đầu chen vào giữa tôi và Ba Mẹ, đằng sau nó là dì Thiên An quen thuộc, khuôn mặt trái xoan, đôi mắt lá dăm sắc sảo bỗng trở nên lạnh lẽo như của bà dì ghẻ, mụ phù thủy trong các truyện cổ tích…

Chiều hôm đó, bà Nội  đến nhà, đuổi tôi lên gác học bài, rồi rì rầm nói chuyện với Mẹ, tôi chỉ nghe loáng thoáng mấy tiếng vọng qua khe ván gỗ của sàn gác: … cháu trai chống gậy… nối dõi tông đường… khai sinh cho cháu nội… Nhìn qua khe gỗ, tôi thấy Mẹ lẳng lặng nghe, không nói một tiếng, giữ thái độ câm lặng suốt thời gian dài bà Nội nói, đến cuối buổi lấy tờ giấy trắng rồi ký tên phía dưới, thật dứt khoát rồi đưa cho Ba và Bà Nội. Tôi biết sau đó, Ba đã vận động Tòa Án thực hiên nhanh thủ tục ly hôn với Mẹ, để hợp lý hóa khai sinh cho Zil, rồi Ba cũng báo cho tôi, xem như đã báo với Mẹ: Ba sắp đi công tác liên tục thường xuyên, nên đến ở hẳn trong Khu tập thể Đội Xe - hay một nơi khác, tôi không rõ. Đến cuối tháng, khi tình cờ cầm bản sơ yếu lý lịch tự khai trong hồ sơ ủy viên Ban chấp hành Chi đoàn 12A, thấy tôi viết về phần cha: Huỳnh Hữu Tuệ (đã chết), Mẹ bật khóc rồi ôm tôi, ngậm ngùi nói với giọng đứt đoạn: Bây giờ, chỉ có con là hiểu Mẹ… Thật tình, với Mẹ, ba Tuệ không còn tồn tại nữa. Tôi hiểu nỗi lòng của Mẹ, và trong thâm tâm, không muốn nhắc đến từ BA quen thuộc ngày nào, mà quyết định chuyển sang cách xưng hô mới, đầy mỉa mai, khi đã trót gọi người bạn học quý báu của Mẹ là dì An: dượng Tuệ.

Câu nói Họa vô đơn chí, phúc bất trùng lai không hiểu sao lại hiệu nghiệm với tôi đến như thế. Đang nẫu ruột vì chuyện dượng Tuệ nửa đường đứt gánh với gia đình, tôi càng xuống tinh thần, định bỏ học luôn khi lại nghe cậu út Tuân báo với Mẹ, em đã có giấy gọi đi học tiến sĩ ở Pháp, dự kiến trong ba năm. Cuốn từ điển sống về Toán chuẩn bị biến mất, chắc tôi bỏ thi đại học thật… Thấy tôi ngã lòng, cậu động viên: yên tâm đi, cháu đã có kiến thức căn bản, chỉ cần quyết tâm; cậu sẽ nhờ bạn thân của cậu, thay cậu kèm Toán cho cháu, chỉ vài ba tuần là OK; hồi học sư phạm, cậu Trung là bộ đội chuyển ngành, nhưng học ngang ngửa với cậu đó! Yên dạ phần nào với lời cậu út, tôi bắt đầu ôn tập dần hai môn Anh ngữ và Văn – Tiếng Việt, chờ tập trung đầu óc để luyện môn Toán với thầy Trung…

Thầy Trung ban đầu chỉ đơn giản tự giới thiệu là bạn học cũ của Tuân - cậu út tôi, nhưng đã khai sáng đầu óc vốn mù mờ về môn Toán của tôi rất nhiều: những kiến thức cơ bản khá hỗn độn, dung nạp từ cậu út, được hệ thống lại một cách logic, thật sáng sủa, rõ ràng, tôi có thể mạnh dạn tự hỏi Thế thì môn Toán phổ thông có gì phức tạp đâu? Có điều, tôi phải động não rất nhiều trong mỗi buổi học với thầy Trung, mỗi tuần học đúng ba buổi chiều thứ ba, thứ năm, thứ bảy (là những buổi chiều thầy rỗi việc), mỗi buổi 2 tiết, học xong buổi nào tôi thấy phấn khởi, nhưng cũng mệt phờ người... Không biết thầy công tác ở đâu? Có lần đang buổi học, điện thoại bàn reo, tôi nghe thấy giọng nam giới Bắc kỳ, chắc khá lớn tuổi, rất trịnh trọng: Xin lỗi, có phải số … không, tôi là Hữu, xin được gặp thầy Trung… nên tôi đoán công việc của thầy có ít nhiều liên quan đến giáo dục… Đến ngày thi, Mẹ bận họp sơ kết quý, (dương Tuệ báo đang nghỉ phép, đi du lịch ở Phú Quốc với mẹ con cu Zil), thầy nhận chở tôi đi và đón về cả 3 buổi thi, mỉm cười nói khi Mẹ sợ phiền thầy: Vía tôi nhẹ lắm, hy vọng cháu sẽ đậu…

Một tháng sau, trường đại học báo kết quả thi tuyển, tôi phấn khởi mang giấy báo trúng tuyển vào ngành Tiếng Anh, Trường Đại học Ngoại ngữ khoe với Mẹ, ông bà Ngoại, và thầy Trung (khi đó đang ngồi đánh cờ tướng với ông Ngoại, hai người trước đó đã nhanh chóng kết bạn vong niên), ông Ngoại xoa đầu tôi, khen giỏi, còn thầy chỉ cười: Thầy hy vọng cháu được 9 điểm Toán kia. Tôi chụp ảnh giấy báo gởi qua mail cho cậu Út. Nghĩ đi nghĩ lại, tôi quyết định photocopy tờ giấy báo, bỏ vào phong bì gởi bưu điện đến: ông Huỳnh Hữu Tuệ, Đội Xe Cơ Giới, Công ty Vận tải…: theo huyết thống, dượng cũng là người sinh thành ra tôi, thỉnh thoảng có hỏi thăm tôi về việc học…

Năm đầu tiên học ở ngôi trường mới vừa tách ra từ mấy khoa chuyên ngữ trường đại học sư phạm, qua vài lần sinh hoạt lớp, biết điểm Toán  khi thi tuyển (được 8.5 – là công kèm cặp của cậu út và thầy Trung, hơn cả nửa số điểm chuẩn 16.5 mà tôi đạt vừa đúng) và khả năng kế toán đã học được từ Mẹ, các bạn trong lớp tín nhiệm bầu tôi vào Ban Cán Sự, phụ trách đời sống. Mẹ nghe thuật chuyện, không vui lắm khi muốn tôi tập trung cho học tập chuyên môn. Ngược lại, dượng Tuệ - suốt ngày cầm tay volant chiếc Zil ba cầu, không quan tâm mấy đến việc học tập, chỉ nói lửng lơ, chắc lấy thông tin từ mấy ông bạn nhậu: Lớp phó phụ trách học tập hay đời sống, thứ gì cũng tốt, xếp loại cuối năm đều được cộng điểm ưu tiên. Tôi tự biết lực học của mình, khi thi đạt vừa đúng điểm chuẩn tuyển vào, nhờ môn  Toán - sẽ không gặp lại suốt mấy năm học, làm sao sánh chuyên môn bằng các bạn khác mà có thể phụ trách học tập?

Tình cờ sau này tôi mới hay (thông qua ông Ngoại), thầy Trung ngoài việc dạy Lớp chuyên Toán phổ thông ở đại học khoa học, còn điều hành một doanh nghiệp kinh doanh thiết bị Tin học trong thành phố: thầy Trung là cán bộ trong biên chế nhà nước, theo Luật Giáo dục không được phép đứng đầu doanh nghiệp tư nhân, nên thầy cân nhắc rồi nhờ ông Ngoại đứng tên Giám đốc doanh nghiệp giúp, chỉ ký tên vào những văn bản thầy ký nháy trước. Khi bạn bè ông Ngoại sợ bị thầy lợi dụng, lấy tấm gương Topaze trong vở kịch cùng tên của Marcel Pagnol để ngăn cản, Ông cười khà khà: Tôi hay chơi cờ với cậu Trung, thấy nước cờ minh bạch, thoáng đãng, nên biết Trung là bậc quân tử, rồi mạnh dạn đồng ý, chỉ yêu cầu không nhận đồng lương nào, chỉ đứng tên trên danh nghĩa! Thầy Trung chấp nhận, xin được đặt một máy điện thoại bàn (khá hiếm hoi thời đó) tại nhà ông Ngoại để tiện liên lạc, chi phí hàng tháng do doanh nghiệp chi trả, xem như tiêu chuẩn của giám đốc... Ông Ngoại giữ ý, dặn bà Ngoại và các con cháu không được gọi điện thoại đường dài. Thầy Trung quá cảm động, đề nghị ông bà Ngoại nhận thầy làm con đỡ đầu. Được đồng ý, thầy mang mấy đĩa xôi, con gà đến cảm ơn, và xin phép chỉ gọi là Ông, Bà (thay các cháu con thầy), tránh không gọi là Ba, Mẹ - để giữ tiếng cho Mẹ tôi… Riêng với tôi, thầy tâm sự: Vợ chồng thầy không có con… mỉm cười, giải thích thêm cho rõ ràng khi thấy tôi tròn mắt: … chỉ có hai thằng, nên mơ ước có được một cô con gái, nay có con… Cô Hoa, vợ thầy đã đến gặp Mẹ, xin nhận cháu Quỳnh Anh là con đỡ đầu, có nêu thắc mắc không biết ý ba cháu ra sao? Mẹ thẳng thừng: Mẹ con tôi đồng ý là đủ, Cô ạ! Tôi giơ hai tay,reo to: Con đồng ý hai tay, cả hai chân nữa! Mẹ mỉm cười, nhắc: Cẩn thận con, khéo ngã bây giờ…

Hai năm sau, ông Ngoại mắc chứng ung thư vòm họng, không đi lại được nhiều, thầy Trung nhận nhiệm vụ hàng ngày đến xoa bóp, tập vận động chân tay cho Ông, theo hướng dẫn của ngành phục hồi chức năng ở bệnh viện: bệnh tình ông Ngoại không thuyên giảm, nhưng tinh thần thấy thoải mái hơn nhiều. Những lúc thấy khoe khỏe, ông Ngoại lại lôi bàn cờ ra, kỳ kèo bác Trung (tôi đã mạnh dạn gọi thầy bằng Bác – anh của Mẹ - rồi) làm vài ván giải khuây, nhiều lần bà Ngoại phải can thiệp, để cho thầy làm nhiều việc khác. Những việc nặng nhọc trong nhà, trước đây do ông Ngoại hay cậu Út đảm nhiệm, nay ông ngoại đau yếu, cậu ở xa, các con cậu còn nhỏ, ham chơi, thầy Trung xắn tay áo làm tất. Đặc biệt, thầy rất đồng cảm với ông Ngoại về ý nguyện xây dựng Quỹ Khuyến học cho Phái 5, dòng họ của ông Ngoại, hai cha-con đỡ đầu bàn luận các chi tiết thực hiện khá tâm đắc: hàng năm các nhà hảo tâm trong Họ (cả bác Trung) đóng góp để làm phần thưởng cho cho con cháu trong dòng họ, có giấy chứng nhận Học sinh Giỏi, các cấp tiểu học, trung học (cơ sở, phổ thông), theo quy định cấp càng cao, phần thưởng càng lớn; ngày phát thưởng là ngày chạp họ, Quốc Khánh 02/09 hàng năm, để nhiều người cùng được nghỉ… Riêng dượng Tuệ có đến thăm Ông một hai lần, lần nào ngồi được năm mười phút, cũng xin kiếu với lý do … cháu Zil đi tướt… cháu Zil mọc răng…

Rồi cũng đến ngày ông Ngoại nhắm mắt, xuôi tay dù chưa đến tuổi 80, sau mấy tháng chịu đựng khối u với morphine do bệnh viện cấp. Mẹ gởi mail ngay cho cậu Tuân ở Pháp, cậu đang trong thời kỳ cuối của luận án nên bận bịu đủ thứ. Trong mail trả lời, cậu bảo sẽ xin Hội Đồng hoãn ngày bảo vệ luận án một thời gian để về quê trong chuyến bay sớm nhất, lo việc tang ma, rồi sẽ qua lại, xin bảo vệ sau. Ở nhà, thầy Trung lo đặt áo quan, nhờ người khâm liệm, chuẩn bị bàn thờ, xe đưa đám tang như đang lo chính đám tang của cha ruột mình. Dượng Tuệ có đến, xin bà ngoại đeo khăn tang, nghĩa tử là nghĩa tận, bà ngần ngừ nhìn tôi đang vận tang phục, rồi gật đầu. Khách đến viếng tang khá đông, nhiều người quan sát rồi nhận xét: Trưởng nam thừa trọng đi xa, chưa về kịp mà gia đình con gái tổ chức chu đáo quá!  Dượng Tuệ giả lả, để mọi người hiểu sao cũng được: Có gì đâu… Thấy không ai nói gì, tôi mấp máy môi, định lên tiếng: số lần con rể quý đến thăm Ông khi còn sống, đếm chưa hết một bàn tay… thì Mẹ kịp thời đưa mắt ngăn lại… Sau đó, dượng Tuệ ít thấy xuất hiện trong đám tang.

… Tôi đang quấn lại khăn tang trên đầu đang bị sổ ra, nghe rõ cụ Sanh, bậc cao niên trong họ được mời làm chấp lệnh - thực hiện các nghi thức tang lễ rất bài bản - lúc vắng khách đến viếng tang, hỏi cậu út Tuân vừa về đến nhà, thay bộ complet bằng quần áo tang của Trưởng nam, gậy tre, mũ rơm đầy đủ: vậy anh Trung là gì trong nhà, không mang khăn tang mà bất cứ việc gì, ngay cả anh là Trưởng Nam, cũng hỏi ý kiến anh ấy? Cậu út cung kính trả lời: Thưa Cụ, anh ấy chỉ là bạn của cháu, được Ba cháu nhận làm con đỡ đầu, đã thay cháu lo liệu công việc mấy bữa nay. Anh Trung có xin phép Gia đình không mang khăn tang để tránh cho mẹ ruột đang còn sống với tuổi gần 90. Cụ Sanh gật gù: Phải, phải…

Lễ cúng Tuần thứ sáu, chuẩn bị Lễ Chung Thất vào tuần sau, bà Ngoại bảo cậu Út mời bác Trung đến cúng cơm, có chuyện cần bàn… Tôi thấy hơi lạ vì lần cúng Tuần nào, bác cũng đến, quỳ lạy và ở lại hưởng lộc của ông Ngoại. Chắc việc quan trọng cần bàn là chi tiết Lễ Chung Thất vào tuần sau, tôi nghĩ vậy. Nhưng nội dung hoàn toàn khác. Sau bữa cơm chay, bà Ngoại mời Bác dùng trà và nhẹ giọng: Cả nhà rất hiểu tấm lòng của Trung đã lo cho Ông trước và sau khi nằm xuống, bác Trung ấp úng: … Thưa Bà, có gì đâu… vẫn nội dung như lời dượng Tuệ với khách viếng tang, nhưng về ý nghĩa, mọi người trong nhà cảm nhận hoàn toàn khác. Bà đưa tay chỉ Mẹ và cậu út ngồi bên, mỉm cười tiếp tục: Nhân tiện có cháu Tuân và cháu Mai là chủ tang và chủ phụ của tang lễ, tôi thực hiện ý nguyện của Ông, muốn để lại cho Trung một món quà nhỏ. Đây là tấm lòng, là Lộc của Ông, mong Trung đừng từ chối. Như đã chuẩn bị sẳn, Mẹ tôi đưa cho bác một phong bì, tôi thấy rõ dòng chữ ghi tên bác và con số hai mươi triệu đồng (tôi biết khoản tiền này tương đương hai lượng vàng theo thời giá). Bác Trung chớp mắt: Tấm lòng của Ông Bà, con xin nhận lãnh. Thưa Bà, khoản tiền này, con dùng làm gì cũng được, phải không ạ? Bà Ngoại trầm ngâm, rồi gật đầu: Đúng thế!

Nửa tháng sau, tôi mới biết mục đích sử dụng khoản tiền đó của bác Trung. Sau Lễ Chung Thất, cậu Mẫn, em con chú, con bác với Mẹ, ngồi lại nói chuyện với Gia đình. Cậu được dòng họ cử Phụ trách Quỹ Khuyến Học của dòng họ (từ khi ông Ngoại còn sinh thời). Năm tới đây, sẽ không có phần thưởng cho học sinh cấp phổ thông trung học (khó đạt Giỏi lăm) nữa, mà sẽ chuyển thành Học bổng mang tên Ông Ngoại tôi, chi phí lấy từ tiền lãi gởi Ngân hàng của khoản tiền hai mươi triệu đồng từ một nhà hảo tâm ẩn danh, bây giờ sổ tiết kiệm đứng tên cậu Mẫn… Tôi hiểu bác Trung đã thể hiện tâm nguyện của ông Ngoại yêu quý của tôi thật chu đáo.

Tôi hỏi riêng bác Trung: Bác ơi, bây giờ đối với con, Bác đã như người cha, chứ không chỉ là anh của Mẹ nữa! Con đã trưởng thành rồi, nên xin được gọi Bác là Ba, bác Hoa là Mẹ, với đầy đủ ý nghĩa thiêng liêng của các từ ấy, được không ạ? Bác cắn môi, trầm ngâm rồi trả lời: Với bác Hoa thì được, nhưng với bác đây thì không nên. Con phải giữ tiếng cho Mẹ con, đừng để thiên hạ đàm tiếu. Con có thể gọi Bác là Bố Già, kiểu như GodFather của Mario Puzo ở đảo Corse nước Ý.  Tôi suy nghĩ và tuyên bố, rõ ràng từng tiếng một: Năm sau con ra trường, xin đăng ký góp tháng lương đầu tiên vào quỹ Học bổng mang tên Ông, và mỗi tháng tiếp theo, con xin đóng góp 3% thu nhập hàng tháng…